ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

პერიოდული შეკითხვა #21

with 10 comments


თქვენს წინაშეა სარეკლამო პოსტერი, რომელიც ერთ ამერიკულ პროდუქციას უკეთებს რეკლამას. პროდუქციის სახელწოდება ინგლისურ ენაზე შედგება რვა  ასოსაგან. რა ეწოდება ამ პროდუქციას?

Written by linguistuss

February 5, 2010 at 9:25 pm

დემაგოგიის კლასიკური მაგალითი

with 22 comments

ნეტარი ავგუსტინეს ფიგურას ვფიქრობ, რომ წარდგენა არ სჭირდება. ამ მეტად ნიჭიერ და გონებამახვილ ადამიანს ერთხელ ღმერთის შესახებ წიგნის დაწერა განუზრახავს. მოკალათებულა, კალამისათვის წვერი წაუმახავს და სათაურიც წაუწერია: “ღმერთის შესახებ”, თუმცა ეს იყო ის ორი სიტყვა, რომლის დაწერაც მან შეძლო საერთოდ იმ დღეს. ბევრი უფიქრია, თუ როგორ მოეთხრო უბრალო მოკვდავთათვის ღმერთის რაობის შესახებ, ჰოდა ფიქრისგან გათანგულს ხმელთაშუაზღვის სანაპიროზე გასეირნება განუზრახავს.

პლაჟზე გზად ბავშვი შეხვედრია, რომელსაც ქვიშაში პატარა ორმო ჰქონდა ამოთხრილი. ქოთნით იღებდა ზღვის წყალს და ორმოში ასხამდა. რას აკეთებო, შვილო ჩემო? – უკითხავს ავგუსტინეს, რაზედაც ბავშვს მიუგია ზღვიდან მთელი წყლის ამ ორმოში გადმოსხმა მინდაო და გაუგრძელებია ფუსფუსი. ავგუსტინეს თავისთვის ჩასცინებია, რა მიამიტები არიან ეს ბავშვები, რა ცოტას ხვდებიან ამ ცხოვრებაში და რა ბედნიერები არიან ამავდროულადო… პატარა ქოთნით ზღვის ამოხაპვა სურს და იმას კი ვერ ხვდება, რომ ზღვა უსასრულოა და დაულეველიო…

სახლში დაბრუნებულს, ღმერთის შესახებ ფიქრი რომ გაუგრძელებია, შუა ფიქრში მის გონებაში ნაპერწკალი აკიაფებულა და გახარებულ ნეტარ ავგუსტინეს შეუყვირია: განა მეც იმ ბავშვს არ ვგავარ, რომელსაც ღმერთის უსასრულო არსების ახსნა სურს ამ პატარა ქაღალდზეო. განა, შესაძლებელია მცირედში უსასრულოს დატევა. განა, მცირესთვის საკმარისი არ არის დიადის წინაშე მუხლისმოყრა და მისთვის თაყვანის ცემა, რა საჭიროა მისი რაობის შეცნობაო…

პ. ს. დემაგოგია კი იმაშია, რომ ავგუსტინემ არასწორი შედარება გააკეთა და შესაბამისად მისი დასკვნა ჰაერში გამოეკიდა. ზღვა და ღმერთი არათანაზომადი რაობებია. ზღვა რომ ორმოში არ ჩაეტევა ამის დადგენა უმალვე შეიძლება, როგორც კი ორმო გაივსება, რასაც ღმერთის შესახებ მსჯელობის დროს ვერაფრით ვერ გავაკეთებთ, თუმცა ნეტარ ავგუსტინეს ეპატიება, იმდენად კარგი შედარება გამოუვიდა…

Written by linguistuss

February 5, 2010 at 12:39 pm

დენ ბრაუნის უსაზღვრო ფანტაზია

with 15 comments

ამას წინათ გავიგე, რომ საათის მაღაზიებში გასაყიდ საათებზე სულ მუდამ ერთი და იგივე დრო არის დაფიქსირებული: ათი საათი და ათი წუთი. მივგუგლ–მოვგუგლე და სიმართლეს ჰგავს, სიღრმეებში არ ჩავსულვარ. ერთ–ერთ საიტზე ამ ფენომენს პრაქტიკულობით ხსნიან, თითქოს ეს იმიტომაა გაკეთებული რომ დაბლითა ნაწილში დამატებითი ფუნქციები ჩანდეს. მეორე ვერსიით ეს ღიმილს გამოხატავს და პოზიტიურობით მუხტავს პოტენციურ მყიდველს (PR Bullshit!) და ა.შ. ყველაზე საინტერესო ვერსია მწერალ დენ ბრაუნს ეკუთვნის:

იგი, როგორც მას სჩვევია ხოლმე, აქაც შეთქმულების თეორიას ხედავს. მწერლის აზრით საათის ისრების ამდაგვარი ურთიერთგანლაგება ერთ–ერთი უძველესი ანტიფაშისტური ორგანიზაციიდან მომდინარეობს. 10 საათი და 10 წუთი თავის თავში იტევს შეტყობინებას, რომ ბრძოლა გრძელდება… ბრძოლა ფაშისტების წინააღმდეგ. ამ შეტყობინების არსს მწერალი ასე ხსნის: საათის ისრებს შორის შექმნილი კუთხე 115 გრადუსს შეადგენს. ცელსიუსის შკალაზე 115 გრადუსი ეს არის ტემპერატურა, რომელზედაც დუღს ანტიფრიზი. ანტიფრიზი რა შუაშიაო იკითხავთ თქვენ! – რა შუაშია და “ანტიფრიზ”–ი თანაჟღერადია “ანტიფრიც”–ისა, რაც არც მეტი და არც ნაკლები იმ უძველესი ფაშისტური ორგანიზაციის სახელწოდება ყოფილა, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს აქტიურად ებრძოდა მესამე რაიხს აღმოსავლეთ ევროპის ტერიტორიაზე და რომელშიც უმეტესწილად ევროპელი მესაათები ყოფილან გაერთიანებულნი, რომლებიც ასაფეთქებელ მოწყობილობებზე საათის მექანიზმებს ამონტაჟებდნენ და ადოლფ ჰიტლერს ნერვებს უშლიდნენ…

პ. ს. ამ კაცის ფანტაზიას საზღვარი არ აქვს…

Written by linguistuss

February 2, 2010 at 5:06 pm

ენთუზიასტების მარათონი

with 7 comments

დღეს როგორც იქნა ჩატარდა ის, რასაც ორი თვეა ვამზადებდით და რისთვისაც მრავალი საღამო გავატარეთ ჩვენ, ენთუზიასტებმა სკაიპში, ვარედაქტირებდით რა შეკითხვებს. ტურნირი თავისუფალ უნივერსიტეტში ჩატარდა, ერთადერთი მინუსი ამ უნივერსიტეტს ის აქვს, რომ შორია, თუმცა იმდენად კარგი სათამაშო ატმოსფერო იყო, რომ ეს შეიძლება არც გაგახსენდეს ადამიანს. ტურნირი მგონი შედგა და ის, რისი გულისთვისაც ჩატარდა ეს ტურნირი განხორციელდა. ჩვენ გვქონდა მიზანი, რომ ჩაგვეტარებინა ისეთი შეჯიბრი სპორტულ “რა? სად? როდის?”–ში, რომლის მსგავსიც აქამდე არ ჩატარებულა. თუნდაც კითხვების რაოდენობის მხრივ ამას მივაღწიეთ. ვულოცავ “გალაჰადს” ძალიან კარგ თამაშს და დამსახურებულ გამარჯვებას!

ენთუზიასტები ვიყავით ოთხნი: ლევან ცაგარელი (9), ლევან ჩხეიძე (18), ირაკლი ნაზღაიძე (18) და მე (27). ფრჩხილებში მითითებულია შეკითხვების რაოდენობა, რომლითაც თითოეული ავტორი ამ მარათონზე წარდგა მოთამაშეთა წინაშე…

ტური 1

1. მარკეტოლოგ სეთ გოდინის წიგნის, “ყველა მარკეტოლოგი მატყუარაა” ყდაზე გამოსახულია თავად ავტორი ერთ გრძელ დეტალთან ერთად. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს გრძელი დეტალი.

პასუხი: ცხვირი
კომენტარი: ყდაზე სეთ გოდინი გამოსახულია გრძელი ცხვირით. ალუზიაა პინოკიოზე, რომელსაც ტყუილის თქმის დროს ცხვირი ეზრდებოდა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

2. [დასარიგებელი მასალა: 0 0 7 40 ] თქვენს წინაშეა პიტერ მალკინის სახუმარო მეტსახელი, რომელიც მას კოლეგებმა შეარქვეს. დაასახელეთ 1951 წელს შექმნილი ორგანიზაცია, რომელშიც პიტერ მალკინი მრავალი წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა.

პასუხი: მოსადი
კომენტარი: პიტერ მალკინი იყო მოსადის აგენტი. მისი მეტსახელი მიგვანიშნებს მის პროფესიაზე და აგრეთვე მის ნაციონალობაზე.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

3. 1974 წელს ფრანსუა ტრიუფომ უარი განაცხადა გადაეღო სიქველი სახელწოდებით „ბრაზავილი“, რაც ამ ფილმის საკულტო სტატუსით ახსნა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ სახელწოდება ფილმისა, რომლის სიქველის გადაღებაზეც განაცხადა უარი ფრანსუა ტრიუფომ.

პასუხი: კასაბლანკა
კომენტარი: 1942 წელს გადაღებულ ფილმში „კასაბლანკა“ ფინალურ სცენაში მთავარი პერსონაჟები მიემგზავრებიან მეორე მსოფლიო ომის დროს ფრანგების მიერ კონტროლირებად ბრაზავილში.
წყარო:  ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

4. საბჭოთა მეცნიერებაზე საუბრისას, სერგეი კაპიცამ განაცხადა, რომ თანამედროვე მეცნიერების განვითარებაში უდიდესი წვლილი სწორად ამ მეცნიერს მიუძღვის. აღსანიშნავია, რომ ამის შემდეგ ბატონმა სერგეიმ ხუმრობით ბოდიშიც კი მოიხადა კალამბურის გამო. არ გეკითხებით რომელ მეცნიერზე საუბრობდა კაპიცა, დაასახელეთ ორსიტყვიანი ფრაზეოლოგიზმი, რომელიც კაპიცამ საუბრისას გამოიყენა.

პასუხი: ლომის წილი
კომენტარი: საუბარი იყო გამოჩენილ რუს მეცნიერ ლევ ლანდაუზე. კაპიცამ განაცხადა: « Львиная доля в развитии современной физики принадлежит Льву Давидовичу. Извините за каламбур».
წყარო: 1. Диалоги с Александром Гордоном «Жизнь вне Земли» 26 августа 2002г.
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

5. იტალიური რადიოს “რაი ტრეს” ეთერში ჟურნალისტმა მარიო კორტემ თავის საყვარელი თამაში, ფეხბურთი შეადარა ამ მწვავე ინფექციურ დაავადებას. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს დაავადება.

პასუხი: ტიფი
კომენტარი: ფეხბურთის იტალიელ ქომაგებს ტიფოზები ჰქვიათ, რაც “ტიფით ავადმყოფებს” ნიშნავს, ამიტომ გასაგები ხდება, ჭეშმარიტი ტიფოზის, მარიო კორტეს მეტაფორა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

6. ამ ადამიანს ჰასანი ჰქვია და მისი გვარი არაბულად სიტყვასიტყვით “ალაჰის გამარჯვებას” ნიშნავს, თუმცა რუსულ პრესაში აკუსტიკური ჟღერადობის გამო, მის გვარს ირონიულ კონტექტში მოიხსენიებენ. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ორგანიზაცია, სადაც ის დღემდე მუშაობს.

პასუხი: ჰეზბოლა
კომენტარი: ჰეზბოლას გენერალური მდივანი არის ჰასან ნასრალა, რაც აკუსტიკურად რუსულ насрала-ს შეესიტყვება, ამიტომაც მის გვარს რუსულ პრესაში ირონიულ კონტექსტში მოიხსენიებენ.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

7. რომანში ”ოსტატი და მარგარიტა”, ვოლანდის წვეულებაზე, როდესაც მარგარიტას წარუდგენენ მოწვეულ სტუმრებს: ჯადოქრებს, თაღლითებს, ერეტიკოსებს და ა.შ. ერთ–ერთ სტუმარს რევერანსის გაკეთებაში ხელს უშლის “ეს”. დაასახელეთ “ეს”, ორი სიტყვით.

პასუხი: ესპანური ჩექმა
კომენტარი: აკი, შეკითხვის ტექსტში ითქვა, რომ საქმე ჯადოქრებთან, თაღლითებთან და ერეტიკოსებთან გვაქვს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

8. მე–11 საუკუნის იტალიაში სამღვდელოებას აღზევების ხანა ედგა. მღვდელმსახურები მიწიერი ცხოვრების იდეალს განდეგილობაში ხედავდნენ. სწორად ამიტომ მათ საყრდენად იქცა ის, რასაც სახელი ფრანგმა ოფიცერმა გაუთქვა. დაასახელეთ ეს ფრანგი ოფიცერი.

პასუხი: სტენდალი
კომენტარი: ნაპოლეონის არმიის ფრანგმა ოფიცერმა, ანრი მარია ბეილიმ, იმავე სტენდალმა დაწერა რომანი “პარმის სავანე”, რითაც სახელი გაუთქვა მას.
წყარო: 1. А. А. Дельнов, “Франция. Большой исторический путеводитель” 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

9. რუსულ ენაზე ამ წიგნის მთარგმნელი, ანა ნენსი ოუენი წიგნის შესავალში წერს, რომ თავდაპირველად იგი ემზადებოდა ლექსების სათარგმნელად, თუმცა როდესაც წიგნის ინგლისური ორიგინალი ჩაუვარდა ხელთ გაოცდა, ვინაიდან მისდა გასაკვირად წიგნი რომანი აღმოჩნდა. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება წიგნს, რომლის თარგმნასაც არ შეუშინდა ანა ნენსი ოუენი?

პასუხი: სატანური ლექსები
კომენტარი: სალმან რუშდის რომანი “სატანური ლექსები” აკრძალულია მთელს მუსლიმანურ სამყაროში. წიგნის ავტორს და მის სხვადასხვა ენებზე მთარგმნელებს ფუნდამენტალისტი ისლამისტები სიკვდილით ემუქრებიან.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

10. NASA-ს ცნობით, ყველაზე მაღალი (გამოტოვებულია ორი სიტყვა) არის მაატის მთა და მისი სიმაღლეა 8 კილომეტრი. ტინტორეტოს ტილოზე (გამოტოვებულია ორი სიტყვა) ეჭვიანობს და სავსებით სამართლიანად. ორივე ადგილას ჩვენ გამოვტოვეთ ერთი და იგივე ორი სიტყვა. აღადგინეთ ეს ორი სიტყვა.

პასუხი: ვულკანი ვენერაზე
კომენტარი: ყველაზე მაღალი ვულკანი ვენერაზე არის მაატის მთა. ტინტორენტოს ტილოზე ”ვულკანი, ვენერა და მარსი” ვულკანი ვენერაზე ეჭვიანობს და სავსებით სამართლიანად. მარსი იქვე იმალება.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

11. ერთი ინტერნეტ–ჟურნალის სტატიაში სახელწოდებით „სასიკვდილო ვიქტორინა“ მას ასე ახასიათებენ: „ეს არის ჩეკ–პოინტი IQ–ს ჩაშენებული შემოწმებით“. დაასახელეთ ერთადერთი ადამიანი, რომელმაც ეს ჩეკ–პოინტი უვნებელმა გაიარა.

პასუხი: ოიდიპოსი
კომენტარი: საუბარია სფინქსზე, რომელიც შეკითხვებს უსვამდა გამვლელებს, რომელზე არასწორი პასუხის შემთხვევაში სფინქსი მათ ჭამდა. მხოლოდ ოიდიპოსმა გამოიცნო სფინქსის გამოცანა
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

12. [დასარიგებელი მასალა: La Madone des sleepings] თქვენ დაგირიგდათ 1920–იან წლებში დაწერილი ფრანგული რომანის სახელწოდება, რომლის ავტორიც მორის დეკობრაა. რომანის სიუჟეტი “ნოეს კიდობანში” ვითარდება. თავად “ნოეს კიდობანი” კი ავსტრიის დედაქალაქში, ვენაში, პირველად 1883 წელს იხილეს. დაასახელეთ ორი სიტყვით რა მოვიხსენიე მე შეკითხვაში როგორც „ნოეს კიდობანი“?

პასუხი: აღმოსავლეთის ექსპრესი
კომენტარი: sleeping საძილე ვაგონია. პირველად აღმოსავლეთის ექსპრესი 1883 წლის 5 ივნისს გაემგზავრა პარიზიდან ვენაში. შეკითხვაში ფარული მინიშნებაა. Österreich აღმოსავლეთის ქვეყანას ნიშნავს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

ტური 2

13. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] თქვენს წინაშეა თანამედროვე ხელოვანის, რიჩარდ ლონგის ნაწარმოები, რომლის სახელწოდება მხოლოდ ზედსართავი სახელით განსხვავდება 1944 წელს შექმნილი ნაწარმოებისგან. დაწერეთ ეს ზედსართავი სახელი.

პასუხი: კავკასიური
კომენტარი: სურათზე წარმოდგენილია “ცარცის წრე”, რომელიც ბერტოლტ ბრეჰტის პიესის სათურისგან ზედსართავით განსხვავდება.
წყარო: 1. Мировое искусство, направления и течения от импрессионизма до наших дней. Сфнкт-Петербург, СЗКЭО “Кристалл” Москва, “Оникс”, 2006, С. 91
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

14. პარიზის კონსერვატორიაში სწავლის პერიოდში, მან სიყვარულისგან თავი დაკარგა, როდესაც სცენაზე იხილა ჰარიეტ სმიტსონი. მუსიკოსის გატაცება იმდენად ძლიერი იყო, რომ მიუხედავად უპასუხო სიყვარულისა, მან ეს გრძნობა თავის სიმფონიაში უკვდავჰყო. დაასახელეთ ამ კომპოზიტორის სახელი და გვარი.

პასუხი: ჰექტორ ბერლიოზი
კომენტარი: კითხვაში ნათქვამია, რომ კომპოზიტორმა თავი დაკარგა. რაც წარმოადგენს ალუზიას ბულგაკოვისეულ პერსონაჟ მიხაილ ბერლიოზზე, რომელსაც თავი ტრამვაიმ მოაჭრა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

15. პარიზის მეტროპოლიტენი ყოველ ღამით პირველ საათზე იკეტება. უკანასკნელ მატარებელს კი, რომელიც ხვეტს მეტროს სადგურებში დარჩენილ შემოღამებულ მგზავრებს, პარიზელები უწოდებენ იმას, რაც ასევე “სატრანსპორტო საშუალებას” წარმოადგენს. ყურადღება შეკითხვა: რას უწოდებენ პარიზელები უკანასკნელ მატარებელს?

პასუხი: ცოცხს
კომენტარი: ეს არის ცოცხი. მაგალითად ჰარი პოტერის რომანების სერიაში ცოცხი სატრანსპორტო საშუალებაა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

16. 1901 წელს დაბადებულ ამ მულტიმილიონერს ჟურნალმა „კომერსანტმა“ მიუძღვნა სტატია, რომელშიც იგი ამადეუს ჰოფმანის ერთ პერსონაჟს შეადარა. დაასახელეთ ეს  ადამიანი.

პასუხი: უოლტ დისნეი
კომენტარი: ჰოფმანის ზღაპრის პერსონაჟი, რომელიც ნაწარმოების სახელწოდებაში ფიგურირებს – თაგვების მეფე. მიკი მაუსი თაგვია. დისნეის უწოდეს „თაგვების მეფე“. კითხვის ტექსტში ნახსენებია სიტყვა „მულტიმილიონერი“ – გათამაშებულია წინსართ „მულტი“ – ს მნიშვნელობა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

17. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] საიტზე, რომლის მისამართი ნაწილობრივ მითითებულია დარიგებულ ფურცლებზე, განთავსებულია ეს სიმბოლო. დაასახელეთ პიროვნება, რომლის მუზეუმის საიტსაც ამშვენებს ის.

პასუხი: ზიგმუნდ ფროიდი
კომენტარი: ფურცელზე გამოსახული სიმბოლო შედგება 2 ნიშნისაგან: S და F. დომენი .at ეკუთვნის ავსტრიას. გერმანულად S იკითება როგორც “ზ”.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

18. საფრანგეთმა პირველი მსოფლიო ომის დროს დაახლ. 100 ათასი კაცი დაკარგა, ამის გამო საფრანგეთის მთავრობამ 1920 წელს “ანგელოზთა შემქმნელების” საქმიანობა კანონგარეშედ სცნო. დაასახელეთ რა პროფესიის წარმომადგენლებს უწოდებდნენ იმ დროის საფრანგეთში “ანგელოზთა შემქნელებს”.

პასუხი: აბორტმახერებს
კომენტარი: პირველ მსოფლიო ომში მიყენებული დემოგრაფიული ზიანის ასანაზღაურებლად აბორტის გაკეთება კრიმინალად გამოცხადდა. აბორტმახერებს „faiseuse d’anges”, ანუ ანგელოზთა შემქმნელები ჰქვიათ ფრანგულ ენაში. ფრანგები თვლიან, რომ მათ მიერ “მოკლული” ახალშობილები ანგელოზებად იქცევიან.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

19. მუსიკოს ანატოლი კრუპნოვს სურდა საკუთარი როკ–ჯგუფისათვის დაერქმია რაიმე მონუმენტური და დიადი სახელი. მან გაიხსენა თავისი საყვარელი მწერლის 1957 წელს დაწერილი რომანი და მისი სახელი უწოდა ახლადდაარსებულ როკ–ჯგუფს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ანატოლი კრუპნოვის საყვარელი მწერალი.

პასუხი: ერიხ მარია რემარკი
კომენტარი: ჯგუფი ცნობილი გახდა სახელწოდებით  „შავი ობელისკი“. ობელისკი  მონუმენტია. რემარკის რომანს ეწოდება „შავი ობელისკი“.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

20. XX საუკუნის 30–იანი წლების სარეკლამო პლაკატზე გამოსახულია გლობუსი, რომლის ზედაპირზე შავი ხაზი ბატავიას ანუ დღევანდელ ჯაკარტას, ამსტერდამთან აკავშირებს. დაწერეთ სამასოიანი აბრევიატურა, რომელიც შეგვიძლია ვიხილოთ ამ პლაკატზე.

პასუხი: KLM
კომენტარი: ბატავია (იგივე ჯაკარტა) – ამსტერდამის რეისს ახორციელებდა მსოფლიოში უძველესი ავიაკომპანია KLM (ჰოლანდის სამეფო ავიახაზები).
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

21. 2005 წლის მაისში, ინდოეთში რელიგიურ ნიადაგზე განხორციელდა ტერაქტების სერია. ალბათ, ბედის ირონიაა, მაგრამ ამ საზარელ ფაქტს ერთი გახმაურებული ფილმის მსოფლიო პრემიერა დაემთხვა. დაასახელეთ ამ ფილმის სახელწოდება.

პასუხი: სითჰების შურისძიება (ვარსკვლავური ომები III)
კომენტარი: რელიგიურ ნიადაგზე, ინდოეთში სიქჰებმა რამოდენიმე ტერაქტი განახორციელეს. ამის პარალელურად მსოფლიო ეკრანებზე გამოვიდა “ვარსკვლავური ომების” მესამე ეპიზოდი სახელწოდებით “სითჰების შურისძიება”. აღსანიშნავია, რომ ერთ–ერთ გაზეთში ტერაქტებისადმი მიძღვნილი სტატიას “სიქჰების შურისძიება” უწოდეს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

22. ტექსტურ რედაქტორს, რომელიც ბატლერ ლაპსონმა და პეტერ დოიჩმა შექმნეს, ავტორებმა უწოდეს “სწრაფი რედაქტორი”. ვერ გეტყვით ამ პროგრამის შემქმნელებს ვინმესთვის რაიმეს დამტკიცება სურდათ, თუ უბრალო დამთხვევაა, მაგრამ პროგრამის სახელწოდება სამასოიანი აბრევიატურაა, რომელიც თქვენ უნდა დაასახელოთ.

პასუხი: QED
კომენტარი: პროგრამას უწოდეს სწრაფი რედაქტორი, ანუ “Quick Editor”. QED არის ამ ორი სიტყვისგან შექმნილი აბრევიატურა. QED აგრეთვე არის აბრევიატურა ლათინური ფრაზისა Quod Erat Demonstrandum, რითაც მრავალი მათემატიკოსი ასრულებდა თავისი თეორიის დამტკიცებას.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

23. [შეკითხვაში ცვლილებაა]1827 წელს გერმანიაში გამოიცა წიგნი, რომლის თანახმად, ფიზიკურად შეუძლებელია შარიათის დარღვევა. თუმცა 2008 წლის აგვისტოს მოვლენების შემგდომ პერიოდში, კონფლიქტში მონაწილე მხარეები ერთმანეთს ე.წ. კასეტური იარაღის გამოყენებას და შესაბამისად შარიათის დარღვევას აბრალებდნენ. არ გეკითხებით, რომელი ორი სიტყვა შევცვალეთ ჩვენ სიტყვით “შარიათი”. დაასახელეთ ზემოთხსენებული წიგნის ავტორი.

პასუხი: გეორგ ომი
კომენტარი: კონფლიქტში მონაწილე მხარეები, ერთმანეთს ომის კანონის დარღვევას აბრალებენ. ფიზიკაში არსებული ომის კანონის დარღვევა კი შეუძებელია, ვინაიდან ეს ბუნების კანონია. ომის კანონი, რომელიც გეორგ ომმა აღმოაჩინა, წიგნის სახით 1827 წელს დაიბეჭდა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

24. [დასარიგებელი მასალა: ოდილონ რედონი განიხილავს რა ერთ ნახატს, რომელზეც გამოსახულია ღია ფანჯარაზე შემომჯდარი ფრინველი, ვარაუდობს რომ ეს შეიძლება იყოს პოსტმოდერნისტული ილუსტრაცია და ამის საბუთად მოჰყავს რამდენიმე პოეტური პწკარედი] დარიგებულ ტექსტში ერთი სიმბოლოა ზედმეტი. დაწერეთ ეს სიმბოლო თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი:
კომენტარი: საუბარია არა პოსტმოდერნისტულ ილუსტრაციაზე, არამედ [ედგარ ალან] პოს მოდერნისტულ ილუსტრაციაზე. ნახატზე ყორანია აღბეჭდილი.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

ტური 3

25. ერთ ფილმში არის ასეთი სცენა: ნახევრად შიშველი ახალგაზრდა ქალბატონი იცვამს გრძელყელიან შავ ხელთათმანებს და ემსგავსება კიდეც მას. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ის ორი სიტყვით.

პასუხი: ვენერა მილოსელი
კომენტარი: ამ გზით ევა გრინის პერსონაჟი ბერნარდო ბერტოლუჩის ფილმში “მეოცნებენი” ემსგავსება ვენერა მილოსელს, შავ ფონზე მისი ხელები არ ჩანს.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

26. ერთ–ერთი ენციკლოპედიის თანახმად, დოსტოევსკის მიერ აღწერილმა რასკოლნიკოვის შინაგანმა დუალიზმმა დიდი გავლენა მოახდინა მის თანამედროვე მწერალზე. დაასახელეთ ამ მწერლის სახელი და გვარი.

პასუხი: რობერტ ლუის სტივენსონი.
კომენტარი: ინგლისური ლიტერატურის ენციკლოპედიის თანახმად „დანაშაულის და სასჯელის“ წაკითხვის შემდეგ დაიწერა ჯეკილის და ჰაიდის ისტორია.
წყარო: 1. Дрэббл, Стингер «Путеводитель по английской литературе» Москва, ОАО Издательство «Радуга», 2003
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

27. ვიქტორიანულ ლონდონში სმოგის გამო გამვლელები დღისით, როგორც წესი, აკეთებდნენ ამას. საინტერესოა ისიც, რომ როცა ამას აკეთებდა  ანტიკურ ხანაში მცხოვრები ერთი პიროვნება, ეს ქმედება მისი თანაქალაქელების გაოგნებას იწვევდა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს პიროვნება.

პასუხი: დიოგენე
კომენტარი: ამის კეთება = ლამპის ტარება. დიოგენე ლამპრით ეძებდა ადამიანს.
წყარო: 1. Таня Диттрич, «Повседневная жизнь викторианской Англии», Молодая гвардия, 2007
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

28. ერთ–ერთ საიტი მომხმარებლებს სთავაზობს რადიოლოკაციურ მოწყობილობას, რომლის საშუალებითაც, მწარმოებელთა განცხადებით, შესაძლებელია ადამიანის სექსუალური ორიენტაციის დადგენა. შეკითხვის ავტორის აზერბაიჯანელი მეგობარი თვლის, რომ ამ მოწყობილობის სახელი შეურაცხმყოფელია აზერბაიჯანელთათვის. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ რადიოლოკაციურ მოწყობილობას?

პასუხი: გეიდარი
კომენტარი: გეიდარი მიღებულია ორი სიტყვის “გეის” და “რადარის” შეერთებით. მოწყობილობის სახელი ემთხვევა ჰეიდარ ალიევის სახელს.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

29. [დასარიგებელი მასალა: ჰერმესი, აფროდიტე, გეა, არესი, ზევსი, კრონოსი, ურანოსი, პოსეიდონი] კითხვის ავტორი ვიკიპედიის ერთ–ერთ სტატიაში წააწყდა სიას, რომელიც თქვენ დაგირიგდათ. არ გეკითხებით რომელ ენაზეა დაწერილი ეს სტატია, დაასახელეთ როგორ ჟღერს სტატიის სათაური ამავე ენაზე ერთი სიტყვით.

პასუხი: პლანეტა (პლანეტები)
კომენტარი: სტატია აღებულია ბერძნული ვიკიპედიიდან. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ბერძნები პლანეტებს დღემდე ბერძული პანთეონის ღმერთების სახელებით მოიხსენიებენ. სიტყვა პლანეტაც ბერძნული წარმოშობისაა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

30. 2008 წელს ჩილეს პრეზიდენტი მიშელ ბაშლე აშშ–ს ერთ შტატს ეწვია, სადაც იგი მოხსენებითი სიტყვით გამოვიდა. გამოსვლა მან ცნობილი ფრაზით დაასრულა. ყურადღება შეკითხვა: რომელ შტატში ჰქონდა გამოსვლა მიშელ ბაშლეს?

პასუხი: კალიფორნიაში
კომენტარი: კალიფორნიაში მან არნოლდ შვარცენეგერის საპატივსაცემოდ გამოსვლა დაასრულა სიტყვებით, hasta la vista, რომლითაც შვარცენეგერის კინოპერსონაჟია ცნობილი ფილმში “ტერმინატორი–2″.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

31. ერთ ჟურნალში გამოქვეყნდა სტატია ავიაკატასტროფათა გამომწვევი მიზეზების შესახებ. სტატია დასათაურებულია სამ სიტყვიანი გაფრთხილებით, რომელიც ბევრ თქვენგანს სმენია. დარბაზში კი არის ადამიანი, რომელსაც ეს სამი სიტყვა მრავალჯერ წარმოუთქვამს. დაწერეთ ეს სამსიტყვიანი გაფრთხილება თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: ყურადღება, შავი ყუთი
კომენტარი: შეკითხვის ავტორებს არაერთხელ სმენიათ “რა? სად? როდის?”–ის ტელეჩაწერის დროს ეს გაფრთხილება, რომელსაც ჩვენთან გიორგი მოსიძე აჟღერებს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

32. მწერალი პიოტრ ვაილი აღწერს რა ინდივიდის ცხოვრებას თანამედროვე მეგაპოლისში, წერს: „როცა ხვდები ქალაქში, ხდები მოძრაობის ნაწილი და ექვემდებარები ჰიდროდინამიკის კანონებს“. მის ციტატაში ჩვენ გამოვტოვეთ ერთი ბრიტანელის გვარი. დაწერეთ ეს გვარი თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: ბროუნი
კომენტარი: საუბარია ბროუნის უწესრიგო მოძრაობაზე, რომელსაც მეგაპოლისის ცხოვრებას ადარებს პეტრე ვაილი.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

33. როდესაც უილიამ ფოლკნერს დაუსვეს ეს შეკითხვა, მან უპასუხა: რომანს, რომელსაც ახლა ვწერ. მსგავს შეკითხვაზე ერთმა კეთილშობილმა პიროვნებამ სამი სიტყვით უპასუხა. დაწერეთ ეს სამი სიტყვა.

პასუხი: სიტყვები, სიტყვები, სიტყვები
კომენტარი: როცა ფოლკნერს ერთერთმა ჟურნალისტმა დაუსვა კითხვა ტუ რა წიგნს კითხულობდა იმჟამად, მან უპასუხა: რომანს რომელსაც ახლა ვწერ. ხოლო დანიის პრინცმა ჰამლეტმა, პოლონიუსის ასეთივე კითხვაზე უპასუხა სამი სიტყვით: ეს სამი სიტყვაა: სიტყვები, სიტყვები, სიტყვები.
წყარო: 1. Уильям Фолкнер, “Притча”, Издательство: Азбука-классика, 2002 г., с. 15
ავტორი: ლევან ცაგარელი

34. როგორც მოგეხსენებათ, ტევტობურგის ტყეში, გერმანულმა ტომებმა ხერუსკების ბელადის არმინიუსის მეთაურობით რომაელთა ლეგიონებს დიდი დარტყმა მიაყენეს. ჟურნალმა “შპიგელმა” ამ მოვლენის 2000 წლის იუბილეს მიუძღვნა სტატია, რომლის ერთ–ერთი ქვესათაური ჟღერდა ასე: გერმანიის იქსი. ყურადღება შეკითხვა: მითხარით იქსი ორი თანაჟღერადი ინგლისური სიტყვით.

პასუხი: ბიგ ბენგი
კომენტარი: გაზეთი “შპიგელის” აზრით სწორად ამ ბრძოლიდან დაიწყო გერმანელთა როგორც ერთი ერის ისტორია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

35. კაიზერ ვილჰელმმა ქალაქ კენიგსბერგში მერვე ხიდის აშენების ბრძანება გასცა. კითხვის ავტორის აზრით მან ამ ბრძანებით გააკეთა იგივე, რაც ერთმა დიდმა მონარქმა მრავალი საუკუნის წინ. დაასახელეთ მონარქი, რომლის მსგავსადაც მოიქცა კაიზერ ვილჰელმი.

პასუხი: ალექსანდრე მაკედონელი
კომენტარი: მაკედონელმა გადაჭრა გორდიას კვანძი. მარტივად გადაჭრა რთული ამოცანა. კაიზერ ვილჰელმმაც მერვე ხიდის აშენებით მარტივად გადაჭრა ეილერის რთული ამოცანა. რვა ხიდის შემთხვევაში ამოცანა ძალიან მარტივდება.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

36. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] ფოტოზე რომელიც თქვენ დაგირიდათ, გამოსახულია თანავარსკვლავედი, რომლის ხილვა შეუიარაღებელი თვალითაც კი არის შესაძლებელი. თვითონ სურათს შეგვიძლია ვუწოდოთ იქსი იქსში. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ იქსი ერთი ძველ ბერძნული წარმოშობის სიტყვით.

პასუხი: ტელესკოპი
კომენტარი: სურათზე აღბეჭდილია ტელესკოპში დანახული თანავარსკვლავედი “ტელესკოპი”.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

ტური 4

37. საიტზე, რომელიც ეძღვნება ამ ბრიტანელს, ვკითხულობთ, რომ ნაპოლეონი არის სტალინი. დაასახელეთ ბრიტანელის სახელი და გვარი.

პასუხი: ჯორჯ ორუელი
კომენტარი: ჯორჯ ორუელის მოთხრობაში “საქონლის ფერმა” პერსონაჟი ღორი ნაპოლეონი იოსებ სტალინის პროტოტიპია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

38. [დასარიგებელი მასალა: (...................) ბობოქრობდა, გარეთ ქარი წიოდა, ყველაფერი ინგრეოდა, მარტო ვიყავ, მციოდა] თქვენს წინაშეა ნაწყვეტი ლელა მეტრეველის ლექსიდან, რომელშიც ჩვენ გამოვტოვეთ ერთი წმინდანი. დაასახელეთ ეს წმინდანი.

პასუხი: წმინდა სარქისი
კომენტარი: საუბარია სურბ (წმინდა) სარქისზე, ანუ ე.წ. სურბსარქისზე, რომელიც დამახასიათებელი ძლიერი ქარია თებერვლის დასაწყისში ჩვენს ქალაქში.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

39. 1880 წელს შექმნილ სიმღერის ტექსტში ვხვდებით ფრაზას, რომელიც თარგმანში დაახლოებით ასე ჟღერს: “წამოდი საყვარელო, ნაბიჯის გადაუდგმელად მთაზე ავიდეთ”. მითხარით ორი თანაჟღერადი სიტყვით, რა ეწოდება ამ სიმღერას?

პასუხი: ფუნიკული ფუნიკულა
კომენტარი: 1880 წელს ვეზუვის მთაზე მსოფლიოში პირველი ფუნიკულორი გაიხსნა, ამასთან დაკავშირებით დაიწერა სიმღერა “ფუნიკული, ფუნიკულა”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

40. ეს არის ინგლისური ანბანის ერთადერთი ასო, რომელიც არ ფიგურირებს აშშ–ს არც ერთი შტატის სახელწოდებაში. ინგლისურ ვიკიპედიაში წარმოდგენილ ქვეყნების სიაში კი ამ ასოზე იწყება მხოლოდ ერთი ქვეყნის სახელწოდება. დაასახელეთ ეს ქვეყანა.

პასუხი: ყატარი
კომენტარი: ასო Q  არ ფიგურირებს არცერთი შტატის სახელწოდებაში. Qatar ერთადერთი ქვეყანაა, რომლის სახელწოდება იწყება ამ ასოზე.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

41. [დასარიგებელი მასალა: (............) (............) ნათურა] თქვენს წინაშეა სტატიის სათაური, რომელიც ეძღვნება გამოჩენილ გამომგონებელს. აღადგინეთ გამოტოვებული ორი სიტყვა, თუ სტატიის სათაური წარმოადგენს მე–19 საუკუნეში შექმნილი ნაწარმოების სახელწოდების გადათამაშებას.

პასუხი: ბიძია თომას
კომენტარი: გამომგონებელი არის თომას ალვა ედისონი.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

42. როდესაც აშშ–ში დევალვაციამ უმაღლეს პიკს მიაღწია, გადაწყვეტილ იქნა 500 დოლარიანი კუპიურის გამოშვება. დაასახელეთ აშშ–ს პრეზიდენტი, რომელიც ამ კუპიურაზეა გამოსახული.

პასუხი: უილიამ მაკკინლი
კომენტარი: შეკითხვაში არის ფრაზა “დევალვაციამ უმაღლეს პიკს მიაღწია”. აშშ–ს უმაღლესი პიკია მთა მაკკინლი, რომელიც 25–ე პრეზიდენტის, უილიამ მაკკინლის სახელს ატარებს. 500 დოლარიან კუპიურაზე გამოსახულია უილიამ მაკკინლი.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

43. უძველესი დროიდან მოყოლებული, ადამიანებს სჯეროდათ, რომ ის წარმოადგენს კუდიანების, ვამპირების, მაქციების და სხვა ეშმაკისეული არსებების თავშესაფარს. პირველად მისი დანახვა ადამიანებმა 1959 წელს შეძლეს, მოსმენა კი მხოლოდ 14 წლის შემდეგ მოხერხდა. დაასახელეთ ეს სამი სიტყვით.

პასუხი: მთვარის ბნელი მხარე
კომენტარი: მთვარის ბნელი მხარის (მთვარის ნაწილი, რომელიც დედამიწიდან არ ჩანს) პირველი სურათის გადაღება, სადგურ «Луна-3»–ის საშუალებით, 1959 წელს მოხერხდა. 1973 წელს პინკ ფლოიდმა გამოუშვა თავისი ალბომი “Dark Side Of The Moon”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

44. შუა საუკუნეების კარტოგრაფები ამ ფრაზით დედამიწის გამოუკვლეველ და შიშისმომგვრელ ტერიტორიებს აღნიშნავდნენ. თანამედროვე სამყაროში, როდესაც ჩვენი პლანეტის ყველა კუთხე–კუნჭული გამოკვლეულია, ამ ფრაზამ აქტუალობა დაკარგა, თუმცა ინდოეთის ოკეანეში არის კუნძული, რომლის მიმართაც კვლავაც შესაძლებელია ამ ფრაზის გამოყენება. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს კუნძული.

პასუხი: კომოდო
კომენტარი: ლათინური ფრაზა Hic sunt dracones (აქ არიან დრაკონები) შესაძლოა გამოყენებულ იქნას კუნძულ კომოდოს მიმართ, სადაც გიგანტური ვარანები, კომოდოს დრაკონები ბინადრობენ.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

45. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] თქვენს წინაშეა ერთი ბრენდის  ლოგო, რომელზეც ჩვენ დავმალეთ ორნიშნა რიცხვი. დამალული რიცხვი ასახავს კომპანიის მიერ წარმოებული პროდუქციის სახეობების რაოდენობას და ამავდროულად ნახატზე მოცემულ ელემენტებთან ერთობლიობაში ქმნის ბრენდის სახელწოდების ინიციალებს. დაწერეთ ეს რიცხვი.

პასუხი: 31
კომენტარი: ბასკინ რობინსი 31 სახეობის ნაყინს აწარმოებს
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

46. პირველი მომხიბვლელი მამაკაცია და შეპყრობილია კეთილშობილების პათოსით, მეორე ამბიციური, ჭკვიანი, გაიძვერა და თავგადამკვდარი მექალთანეა და იგი უარყოფითი პერსონაჟი იქნებოდა, რომ არა მისი თავდადება მეგობრების მიმართ. დაასახელეთ “ხსენებული” ორივე პერსონაჟი.

პასუხი: ათოსი და არამისი
კომენტარი: შეკითხვაში დაშიფრულია მათი სახელები: “პათოსით” და “რომ [არა მისი] თავდადება”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

47. დილან ტომასის ერთი ურითმო ლექსიდან შეიძლება დავასკვნათ, რომ შთაგონება, რომლითაც განმსჭვალულია პოეტის ყოველი უჯრედი, იწვევს ერთ დაავადებას. დაასახელეთ ეს დაავადება.

პასუხი: ლეიკემია
კომენტარი: ურითმო ლექსი, ანუ თეთრი ლექსი დიდი რაოდენობით პოეტის თქმით იწვევს მასში ლეიკემიას, ანუ სისხლის გათეთრებას.
წყარო: 1. “В двух измерениях. Современная британская поэзия в русских переводах” 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

48. ინდუიზმში – ეს არის სიტყვა მასწავლებლისა, რომელიც ადამიანის სულს გადარჩენის გზაზე აყენებს. იუდაიზმში – ეს არის ერთგულება მცნებებისადმი, რომლებიც უფალმა უბოძა მოსეს და რომლებიც თალმუდშია მოცემული. ქრისტიანობაში – შეგვილძია ვთქვათ, რომ ეს არის … (წამკითხველი რამოდენიმე წამი სდუმს). მე არ გეკითხებით რა არის ეს, ვინაიდან არ მინდა დავემგვანო ერთ ისტორიულ პიროვნებას, ამიტომ უბრალოდ გთხოვთ დამისახელოთ ამ პიროვნების ვინაობა.

პასუხი: პილატე პონტოელი
კომენტარი: საუბარია ჭეშმარიტებაზე და მის არსზე სხვა და სხვა რელიგიაში. როდესაც პილატემ ჰკითხა იესოს, თუ “რა არის ჭეშმარიტება?” (Quod est veritas?), იესომ დუმილით უპასუხა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

ტური 5

49. ბევრი თქვენგანისათვის იქსი სკოლის პერიოდში არ იყო ცნობილი. თუმცა იქსი 1895 წლის 8 ნოემბერს აღმოჩენილ და იმ დროისათვის კაცობრიობისათვის უცნობი გამოსხივების სახელწოდებაში ფიგურირებს. ერთი წუთის შემდეგ გამოსახეთ იქსი თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: X
კომენტარი: თქვენ უბრალოდ, როგორც გთხოვეთ, უნდა გამოგესახათ X თქვენს ფურცლებზე. სკოლაში X არ იყო ცნობილი, ანუ იყო უცნობი. რენტგენის მიერ აღმოჩენილ უცნობ სხივებს კი X-Rays ეწოდება.
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

50. [დასარიგებელი მასალა: (англ. [..........], араб. مقر الأمم المتحدة‎‎, исп. [..........], кит. 联合国总部大楼,  фр. [..........])]თქვენს წინაშეა ფრაგმენტი ვიკიპედიის ერთ–ერთი სტატიიდან, რომელზეც ჩვენ განგებ წავშალეთ რამდენიმე სიტყვა. დაასახელეთ აბრევიატურა, რომელიც სტატიის სათაურში ფიგურირებს.

პასუხი: გაერო (ООН)
კომენტარი: როგორც ხედავთ სტატია აღებულია რუსული ვიკიპედიიდან. სტატიის სათაური აგრეთვე მოყვანილია ხუთ სხვა და სხვა ენაზე, რომლებიც რუსულთან ერთად ე.წ. გაეროს ენებს წარმოადგენენ.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

51. ოვიდიუსი ერთ–ერთ ლექსში თავის პერსონაჟს აფრთხილებს: ”ის, რასაც შენ ეძიებ არ არსებობს. ის, რაც შენ გიყვარს გაქრება, როგორც კი მოტრიალდები”. რა ჰქვია ამ პერსონაჟს?

პასუხი: ნარცისი
კომენტარი: ნარცისი როგორც კი მოტრიალდება, წყაროში მისი ანარეკლი ქრება.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

52. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] თქვენს წინაშეა ერთ–ერთი ამერიკული კომპანიის სათაო ოფისი, რომლის წინა პლანზე ჩვენ დავმალეთ კომპანიის ლოგო. სლოგანი რომელიც ლოგოზეა გამოსახული, მიგვითითებს, რომ კომპანია ამ შენობაშია განლაგებული. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ რომელი კომპანიის ოფისია გამოსახული სურათზე.

პასუხი: ინტელი
კომენტარი: როგორც მოგეხსენებათ, ინტელის სლოგანია: “Intel Inside”. შესაბამისად ეს სლოგანი პირდაპირ მიგვითითებს იმაზე, რომ ინტელი შიგნით, ამ შენობაშია განლაგებული.
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

53. 1504 წლის 29 თებერვალს კოლუმბმა ასტრონომიის ცოდნა გამოიყენა და იამაიკელი ინდიელების წინააღმდეგობა დაძლია. სტატია ამ ეპიზოდის შესახებ აცხადებს, რომ ამ დღეს კოლუმბის მხრიდან ადგილი ჰქონდა იმას, რაც 1936 წელს დაწერილი რომანის სახელწოდებას წარმოადგენს. დაასახელეთ რომანის სახელწოდება ორი სიტყვით.

პასუხი: მთვარის მოტაცება
კომენტარი: კოლუმბმა მთვარის დაბნელება გამოიყენა იამაიკელთა წინააღმდეგობის დასაძლევად.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

54. 2009 წელს ჟურნალ “ლიბერალში” დაიბეჭდა სტატია საქართველოში მიმდინარე სასამართლო რეფორმის შესახებ. სტატიაში ხაზგასმულია, რომ სასამართლო რეფორმა მუდამ სრულყოფას უნდა განიცდიდეს და უწყვეტ პროფესიულ განათლებაზე უნდა იყოს დაფუძნებული. სტატიის სათაური ორი სიტყვისაგან შედგება, რომლითაც შეიძლება მოვიხსენიოთ ფრანც კაფკას რომანი. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ სტატიას?

პასუხი: დაუსრულებელი პროცესი
კომენტარი: ფრანც კაფკას რომანი “პროცესი” დაუსრულებელია, სტატიაში კი ხაზგასმულია, რომ სასამართლო რეფორმა დაუსრულებელი პროცესია და მუდამ სრულყოფას უნდა განიცდიდეს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

55. როგორც წესი, მონეტებზე გამოსახავენ იმ ქვეყნის გამოჩენილ ადამიანებს, სადაც ფულია მოჭრილი. მიუხედავად ამ ტრადიციისა, ერთ ევროპულ ქვეყანაში გამოშვებულ მონეტებზე გამოსახულნი არიან ორი, სულ სხვა ევროპული ქვეყნის შვილები. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ ორივე პიროვნება.

პასუხი: კაროლ ვოიტილა (იოანე პავლე II), იოზეფ რატცინგერი (ბენედიქტე XVI)
კომენტარი: ვატიკანში მოჭრილ მონეტებზე გამოსახავენ რომის პაპებს. ევროს შემოსვლიდან მოყოლებული, ჯერ მხოლოდ ორი რომის პაპი იყო ტახტზე.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

56. არც თუ ისე დიდი ხნის წინ, ყაზახეთის მთავრობამ პოპულარული ინტერნეტ რესურსის, “LiveJournal”–სადმი წვდომა დაბლოკა. ამ ფაქტის შემდეგ რუნეტში გავრცელდა ერთი შვიდასოიანი ნეოლოგიზმი. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს შვიდასოიანი ნეოლოგიზმი.

პასუხი: ბლოგადა
კომენტარი: LiveJournal არის პოპულარული ბლოგ–პლატფორმა. ყაზახეთის მთავრობამ ყოველგვარი გზა გადაუკეტა მომხმარებელს, ანუ ფაქტიურად ბლოკადაში მოაქცია. ნეოლოგიზმი კი მომდინარეობს სიტყვების “ბლოკადა” და “ბლოგი”–ს გაერთიანებით.
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

57. ისტორიკოსი კარდინი წერს, რომ მთელი ქრისტიანული სამყაროსთვის ცნობილი იყო, რომ კონსტანტინოპოლი განწირულია, თუმცა არავის უცდია შეწინააღმდეგებოდა ამ ფაქტს. წყაროებს, რომლებიც მოგვითხრობენ კონსტანტინოპოლის ბოლო დღეებზე, კარდინი ადარებს ერთი ნობელიანტის 1980–იან წლებში შექმნილ ნაწარმოებს. დაასახელეთ ამ ნაწარმოების სახელწოდება.

პასუხი: გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა
კომენტარი: გაბრიელ გარსია მარკესის ამ ნაწარმოებში აღწერილია იდენტური სიტუაცია: ჩაფიქრებულია მკვლელობა, რომლის შესახებ იცის მთელმა ქალაქმა, მაგრამ არავინ ცდილობს მკვლელების შეჩერებას.
წყარო: 1. Франко Кардини, «Европа и ислам», Санкт-Петербург, ALEXANDRIA, 2007
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

58. [დასარიგებელი მასალა: High precision parallax collecting satellite] 1989 წელს დედამიწის ორბიტაზე სატელიტი გაუშვეს, რომლის სრული ინგლისური სახელწოდებაც თქვენ დაგირიგდათ. ორბიტაზე ბრუნვის 4 წლის განმავლობაში ეს სატელიტი აკეთებდა იგივეს, რითაც ერთი ძველი ბერძენი მეცნიერი იყო დაკავებული მთელი ცხოვრების განმავლობაში. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს ძველი ბერძენი მეცნიერი.

პასუხი: ჰიპარქე
კომენტარი: თუ კარგად დააკვირდებოდით ინგლისური სახელწოდებისგან მიიღება აბრევიატურა Hipparcos, რაც გახლავთ ალუზია ძვ. ბერძენი მეცნიერის სახელზე, რომელსაც ინგლისურად Hipparchus ჰქვია. ჰიპარქეც და ეს სატელიტიც ზომავდნენ ციურ სხეულებამდე, მათ შორის ვარკსვლავებამდე მანძილს.
წყარო:  ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

59. ებრაული მრწამსის მიხედვით, ხანუკას დღესასწაულზე თორას წაკითხვაც კი იკრძალება, თუ კითხვის პროცესი ამ ქმედებას აყოვნებს. ამ ქმედების საპირისპირო ქმედებას არაერთხელ ჩადიან მე–18 საუკუნეში შექმნილი მუსიკალური ნაწარმოების დასკვნით ნაწილში. იმედია ყველას გსმენიათ ამ ნაწარმობის შესახებ, ამიტომ დამისახელეთ მისი ავტორი.

პასუხი: იოზეფ ჰაიდნი
კომენტარი: ჰანუკას ცერემონიის დროს თორას წაკითხვაც კი იკრძალება, თუ ის აყოვნებს სანთლის ანთებას. ჰაიდნის გამოსათხოვარ სიმფონიაში, მომღერლები რიგ–რიგობით აქრობენ სანთლებს სცენაზე და ემშვიდობებიან მაყურებელს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

60. ეს ადამიანი ახალგაზრდობაში დიდი მექალთანე იყო. ქალთა შორის, რომელთა გულებიც მან დაიპყრო იყვნენ, ბალერინები ალა შელესტი და მაია პლისეცკაია, მომღერალი ზარა დოლუხანოვა და მრავალი სხვა. მისი ბიოგრაფები აღნიშნავენ, რომ დიდი კაზანოვას კარიერა უეცრად დასრულდა, როდესაც მას ალუბლის კურკა სასულეში გადასცდა. ვის შესახებაა საუბარი?

პასუხი: მსტისლავ როსტროპოვიჩი
კომენტარი: მისი მეუღლე გალინა ვიშნევსკაია სწორად ის ალუბლის კურკა იყო, რომელიც მას სასულეში გადაცდა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

ტური 6

61. ამ პრეზიდენტის წინასაარჩევნო სლოგანი იწყებოდა სიტყვებით: “მე მომწონს”. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ პრეზიდენტის სახელი და გვარი.

პასუხი: დუაიტ ეიზენჰაუერი
კომენტარი: დუაიტ ეიზენჰაუერს ყველა მოიხსენიებდა როგორს აიკს. სლოგანი ასევე ჟღერდა: I Like Ike
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

62. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] ერთ–ერთ საიტზე ფოტოს ავტორმა ეს ფოტო დაასათაურა სამი სიტყვით. აბსოლუტურად ზუსტად აღადგინეთ ეს სამი სიტყვა.

პასუხი: ეშმაკი ატარებს პრადოს
კომენტარი: ალუზია გახმაურებულ წიგნზე და ფილმზე “ეშმაკი ატარებს პრადას”.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

63. ტარიელ ჭანტურიამ ერთხელ დანანებით განაცხადა: “ჩვენს გოგონებს უკვე აღარ ელის აპლოდისმენტები”. მე არ გეტყვით თუ რა სიტყვა შევცვალე შეკითხვაში მისივე სინონიმით. დამისახელეთ ხსენებული გოგონების პროფესია.

პასუხი: მოჭადრაკეები
კომენტარი: ყალმუხეთის დედაქალაქში, ელისტაში იმართება ოლიმპიადა ჭადრაკში. ჩვენი ქალთს ნაკრების ერთ–ერთი მარცხის შემდგომ ტარიელ ჭანტურიამ დაწერა: “ჩვენს გოგონებს ელისტაში, უკვე აღარ ელის ტაში”.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

64. [დასარიგებელი მასალა: მდინარე შარი წარმოიშობა მდინარეების – უამის, გრიბინგის და ბამინგის შეერთებით, მისი სიგრძე დაახლ. 1400 კილომეტრია და (...........) (...........) ტბაში.]. თქვენ დაგირიგდათ ტექსტი, სადაც გამოტოვებულია ორი იდენტური სიტყვა დაწერილობის თვალსაზრისით. აღადგინეთ ეს ორი სიტყვა თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: ჩადის ჩადის
კომენტარი: მდინარე შარი წარმოადგენს ჩადის ტბის უმთავრეს შენაკადს. სიტყვების თამაშია: ჩადის ჩადის ტბაში.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

65. სტატიაში ხელოვან პეტერ კალესენის შესახებ ნათქვამია, რომ ის გაცდა ტრადიციული ხელოვნების საზღვრებს და გაცილებით უფრო რთულ კომპოზიციებს ქმნის, იყენებს რა მასალად ინფორმაციის ერთ–ერთ ყველაზე გავრცელებულ მატარებელს. დაასახელეთ ეს ტრადიციული ხელოვნება.

პასუხი: ორიგამი
კომენტარი: პეტერ კალესენი გატაცებულია ორიგამით [იაპონური ხელოვნება] და მასალად იყენებს А4 ფორმატის ჩვეულებრივ ქაღალდს.
წყარო: 1. Журнал “Популярная механика”, январь, 2010
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

66. [დასარიგებელი მასალა: სურათი] ერთ–ერთ საიტზე ფოტოს ავტორმა ეს ფოტო დაასათაურა ისევე, როგორც მოიხსენიებენ 1897 წლის 1 ნოემბერს შექმნილ ორგანიზაციას. ყურადღება შეკითხვა: რომელ ქალაქში დაარსდა ეს ორგანიზაცია.

პასუხი: ტურინი
კომენტარი: ფოტოს ეწოდება “vecchia signora” (ბებერი ქალბატონი), ასევე მოიხსენიებენ ტურინულ საფეხბურთო კლუბს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

67. ბასენჯი არის აფრიკული ძაღლის ჯიში, რომელიც თავისი ოთხფეხა თანამოძმეებისაგან ერთი უნიკალური თვისებით გამოირჩევა. არ გეკითხებით რა თვისებაზეა საუბარი, დაასახელეთ ბასენჯის თანამოძმის სახელი, რომელმაც 50–იან წლებში თავისი მეტსახელი ზემოხსენებული თვისების საპირისპირო თვისების წყალობით მიიღო.

პასუხი: ლაიკა
კომენტარი: ცენტრ. აფრიკულ ძაღლის ჯიში ბასენჯი, იმით გამოირჩევა, რომ მის წარმომადგენლებს არ შეუძლიათ ყეფა. ერთ–ერთ პირველ კოსმოსში გაგზავნილ ძაღლს, ლაიკას სახელი იმის გამო დაარქვეს, რომ იგი ხშირად ყეფდა (Лай – ყეფა რუსულად).
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

68. რომანში “შუაღამის შვილები” ინდოელი მწერალი სალმან რუშდი წერს, რომ ეს რიცხვი მოტყუების, თაღლითობისა და გაიძვერობის სიმბოლოა. ყურადღება შეკითხვა: დაწერეთ ეს რიცხვი თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: 420
კომენტარი: ინდოეთში მოქმედი ინგლისური კანონმდებლობის თანახმად 420–ე მუხლით ისჯებოდნენ თაღლითობისა და მატყუარობისათვის. ასევე ცნობილია ფილმი რაჯ კაპურის მონაწილეობით “ბატონი 420″, სადაც მთავარი პერსონაჟი ამ მუხლის გამო ატარებს სათაურში გამოტანილ სახელს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

69. 1699 წელს მდინარე მისისიპიზე მოგზაურობის დროს პიერ ლემუენ დ’იბერვილის ექსპედიციამ ნაპირზე კვიპაროსის ხე შენიშნა, რომელსაც მოკლული ცხოველების გვამები ეკიდა და მთლიანად სისხლში იყო მოთხვრილი. ეს ხე ინდიელთა ორი ტომის სანადირო ტერიტორიის გამყოფ საზღვარს წარმოადგენდა. ფრანგებმა შემდგომში გასისხლიანებული კვიპაროსის ადგილას ქალაქი დააარსეს. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ ქალაქს?

პასუხი: ბატონ–რუჟი
კომენტარი: ბატონ–რუჟი ფრანგულად “წითელ ჯოხს” ნიშნავს და დღესდღეობით ლუიზიანის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

70. სერვანტესის “დონ–კიხოტში” ვკითხულობთ: “კანონიერი ცოლი კვანძია, რომელიც მას შემდეგ, რაც ერთხელ შემოგეხვია კისერზე, იქცევა გორდიას კვანძად და შეუძლებელია მისი გახსნა”. იქვე ავტორი ამბობს, რომ ამ კვანძის გახსნა შეიძლება მხოლოდ ერთი იარაღის საშუალებით, რომელსაც ტერი პრეტჩეტმა “ყველაზე ბასრი იარაღი” უწოდა. დაასახელეთ ეს ბასრი იარაღი ორი სიტყვით.

პასუხი: სიკვდილის ცელი
კომენტარი: სერვანტესი მიიჩნევს, რომ კანონიერ ცოლთან განშორება მხოლოდ სიკვდილით შეიძლება. სიკვდილის ცელს კი ტერი პრეტჩეტმა ყველაზე ბასრი იარაღი უწოდა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

71. ალან გლინის ერთერთი პერსონაჟი ამბობს, რომ არტემიდეს აქტეონი ირმად კი არ გადაუქცევია, არამედ უბრალოდ გაუკეთა ”ეს”. 1513 წელს ერთმა დიდმა ხელოვანმა თავის ქმნილებას გაუკეთა ეს. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ ქმნილებას?

პასუხი: მიქელანჯელოს “მოსე”
კომენტარი: ალან გლინის პერსონაჟი ამბობს, რომ არტემიდემ ირმად ქცეულ აქტეონს დაადგა რქები. მიქელანჯელოს მოსესაც აქვს რქები.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ცაგარელი

72. ეს შეკითხვა თავად წარმოდგენს პასუხს. აგრეთვე პასუხს ამ შეკითხვაზე წარმოადგენს იულიუს კეისრის ფრაზა „შენც ბრუტუს?“. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ აიზეკ აზიმოვის მიერ 1956 წელს შექმნილი ნაწარმოები, რომელსაც თავად მწერალი, ერთ–ერთ საუკეთესოდ თვლიდა საკუთარ შემოქმედებაში.

პასუხი: უკანასკნელი შეკითხვა
კომენტარი: აზიმოვის მოთხრობას ეწოდება „უკანასკნელი შეკითხვა“ (The Last Question). შეკითხვა უკანასკნელია პაკეტში, ხოლო ფრაზა „შენც ბრუტუს“ იყო იულიუს კეისრის უკანასკნელი შეკითხვა. შესაბამისად თავიანთი არსით, თავად კითხვაც და ფრაზაც წარმოადგენენ პასუხს ამ შეკითხვაზე.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

შედეგები (გადმოწერა)

Written by linguistuss

January 31, 2010 at 11:52 pm

ფანჯარა იგივე ხუთკუნჭულა!

with 31 comments


დღევანდელ შესავალს მარტივი შეკითხვით დავიწყებ, თუ იცით თვლა სპარსულად ერთიდან ექვსამდე? რა თქმა უნდა, იცით! – იექ, დუ, სე, ჩაჰარ, ფანჯ, შეშ… და შემდეგ როგორ გრძელდება გაინტერესებთ? – მართალია, მეც არ მაინტერესებს, ამიტომ ყურადღება მოცემულ ექვსეულზე, უფრო სწორად კი ერთ–ერთ მათგანზე ხუთიან “ფანჯ”–ზე შევაჩეროთ. ეს სიტყვა ისეთ დამალულ ადგილებში აღმოვაჩინე, რომ ძალიან გამიკვირდა, რასაც ეხება ჩემი ქვემორე მონათხრობი…

ჩვენს დროებაში, ინგლისური ენისა და კომპიუტერის ცოდნით რომ ვეღარავის გააკვირვებ, ყველამ იცის რას ნიშნავს სიტყვა Punch (მუშტის დარტყმა), რომელსაც ფესვები ლათინურ ენაში აქვს, სადაც punctum იმავეს აღნიშნავდა, რასაც არაბული ტაყანა (იხილეთ ჩემი ძველი პოსტი). “ფანჩ”–ს ინგლისურ ენაში ასევე ალკოჰოლურ სასმელსაც უწოდებენ. თურმე კი არა მისი სახელწოდება სპარსული “ფანჯ”–იდან მომდინარეობს. მის დასამზადებლად ხუთი განსხვავებული ტიპის ინგრედიენტია საჭირო: ალკოჰოლი, შაქარი, ლიმონი, წყალი და ჩაის ფოთლები, ამიტომაც ამ სასმელს ინდოეთში მოიხსენიებდნენ, როგორც “ფანჯ” (ან “პანჩან” – სანსკრიტზე), შემდეგ ინგლისელებს მოსწონებიათ და თავის ენაზე რომ ჩაუწერიათ Punch გამოსულა. ფრანგებს ეს “ფანჩ” წაუკითხავთ როგორც “პუნშ” და ფრანგულენოვანი ლიტერატურის წყალობით რუსულის გავლით ეს სიტყვა ჩვენთან პუნშის სახით დამკვიდრდა, სადაც პირველწყარო “ფანჯ” მთლიანადაა დაკარგული.

მეორე ისტორია სურათს ეხება, რომელზეც ირანის ქალაქ ქაშანშია გადაღებული. სურათზე ტრადიციული სპარსული არქიტექტურისათვის დამახასიათებელ ხუთკუთხა ფანჯარას ვხედავთ. ჯერ ვერაფერს მიხვდით? მგონია, რომ კი! ფანჯარა ქართულში სპარსულიდანაა შემოსული. არ ვიცი ჩვენი წინაპრები მანამდე ფანჯარას სარკმელს უწოდებდნენ, თუ რამე სხვა სიტყვა ჰქონდათ. აი, სპარსულში კი “ფანჯარე” “ხუთკუთხას” ნიშნავს, ანუ იმას რასაც ვხედავთ სურათზე. საინტერესო ის არის, რომ სიტყვები: “ფანჯარა”, “ხუთკუნჭულა” და “პენტაგონი” თარგმანში დაახლოებით იდენტურად ჟღერს და აბსოლუტურად განსხვავებულ ცნებებს აღნიშნავს.

Written by linguistuss

January 22, 2010 at 11:07 pm

ირეჩეკის ხაზი

with 7 comments

ჩეხმა ისტორიკოსმა, კონსტანტინე ირეჩეკმა 1911 წელს დაწერილ წიგნში “სერბთა ისტორია” ერთ საინტერესო მომენტს გაუსვა ხაზი. მან შეამჩნია, რომ არქეოლოგიურ ძეგლებზე არსებული წარწერები ჩრდილოეთისაკენ უპირატესად ლათინური ანბანით იყო შესრულებული, სამხრეთის მიმართულებით კი ლათინურს ბერძნული ენაცვლებოდა. მრავალი არქეოლოგიური არტეფაქტის ანალიზის შემდეგ მან ჰიპოტეთური ხაზი გაავლო, რომელიც ლათინურ და ძვ. ბერძნული ენების გავლენის გამყოფ საზღვარს წარმოადგენდა ჩვ. წ. IV საუკუნემდე. ეს ხაზი თანამედროვეობაში აღარ არის ხაზი და უკვე ვინ იცის როგორი ზიგზაგის ფორმა აქვს, თუმცა აქ ეს არ არის მნიშვნელოვანი. მთავარი იმის ხაზგასმაა, რომ მიუხედავად ენებისა და ადამიანების ქაოტური გავრცელებისა მეტადონეზე წესრიგი მაინც არსებობს და დაკვირვებით მიღებული შედეგი ჩვენს გაოცებასაც ახერხებს.

Written by linguistuss

January 22, 2010 at 4:58 am

ჯეიმს იანგ სიმპსონი

with 8 comments

ტკივილის გამაყუჩებელ საშუალებებს ადამიანები უხსოვარი დროიდან ეძებდნენ. ძვ. ეგვიპტელები ამ მიზნით ნიანგის ქონს იყენებდნენო, ძველი ბერძნები კი მანდრაგორასგან დამზადებულ ნაირნაირ ნაყენსო, თუმცა ეს საკითხი არ მაინტერესებს და სიტყვის მასალად გამოვიყენე, სადღაც ამოკითხული მოშველიებული ფაქტები. მსურს ტკივილის გაყუჩების შედარებით თანამედროვე საშუალებებზე, უფრო ზუსტად კი ქლოროფორმზე ვისაუბრო, რომელიც 1831 წელს მიუღია აცეტონისა და ეთანოლისაგან ერთ ფრანგ ქიმიკოსს, ეჟენ სუბეირანს.

ეს უსუნო სითხე საერთოდ არავის ეცოდინებოდა, რომ არა ჯეიმს იანგ სიმპსონი, რომელმაც 1847 წლის ერთ საღამოს მისი საკმარისი დოზა საკუთარ თავზე გამოსცადა და ღრმა ძილით დაიძინა. გამოღვიძებულმა სიმპსონმა აღმოაჩინა, რომ ქლოროფორმი თავის საქმიანობაში გამოადგებოდა. იგი კი აკუშერი გახლდათ და ქალების მშობიარობით იყო დაკავებული. ჰოდა მშობიარობდნენ ეს ქალებიც ამის შემდგომ მძინარეები, ქლოროფორმით გაბრუებულნი და ყველა ბედნიერი იყო, თუმცა ანგლიკან მშობელთა კავშირი სიმპსონის წინააღმდეგ აჯანყებულა და უთქვამს, როგორ ბედავო, ღმერთმა ქალებს ტანჯვაში და ტკივილში დაუნიშნა მშობიარობა, აკი ბიბლიაში წერია:

“განმრავლებით განვამრავლნე მწუხარებანი შენნი და სულთქუმანი შენნი, მწუხარებით ჰშვნე შვილნი. და ქმრისა შენისა მიმართ იყოს მიქცევაჲ შენი. და იგი გეუფლებოდეს შენ.” წიგნი დაბადებისა, თავი 3, 16

ამასთან დაკავშირებით ჯეიმს სიმპსონს ბიბლიის სხვა თავის ციტირება მოუხდენია, სადაც ნათქვამია, თუ როგორ მოჰგვარა ღმერთმა ადამს ძილი, როგორ გამოუღო ნეკნი და შექმნა მისგან ევა. ნიშნი მოუგია ანგლიკან მშობელთა კავშირისათვის, თავად ღმერთი იყენებდა ძილისმომგვრელ საშუალებებს ოპერაციის დროს და მეც რომ გამოვიყენო რა დაშავდებაო, ჰოდა ეს ამბავი ასე მიჩუმათებულა, თუმცა ეკლესია კვლავაც შფოთავდა. ამ ყველაფერს კი წერტილი დედოფალმა ვიქტორიამ დაუსვა, როდესაც 1853 წელს თავისი მერვე შვილი, პრინცი ლეოპოლდი ქლოროფორმის ზემოქმედების ქვეშ ძილში მყოფმა შვა, რის შემდეგაც ქლოროფორმის გამოყენება ფართო მასებმა დაიწყეს.

P. S. ოპონენტების წესდების სიღრმისეულად ცოდნა ხანდახან აუცილებელი და სასარგებლოა ხოლმე.

სად თავლა და სად ნარდი?!

with 13 comments

პარიზის შარლ დე გოლის აეროპორტში, სანამ ფანჯრიდან თბილისისაკენ გასაფრენად გამზადებულ ჯორჯიან ეარვეიზის თვითმფრინავს ვუმზერდი, დროის მოკვლის მიზნით დიუთი–ფრის მივაშურე. წიგნების განყოფილებაში ჩემი ყურადღება ლიბანელი მწერლის, ამინ მაალუფის რომანებმა მიიპყრო. ამ მწერლის შესახებ მხოლოდ ის ვიცოდი, რაც მანამდე ვიკიპედიაში მქონდა წაკითხული:

Amin Maalouf (Arabic: أمين معلوف‎), born 25 February 1949 in Beirut, is a Lebanese author. Although his native language is Arabic, he writes in French, and his works have been translated into many languages. He received the Prix Goncourt in 1993 for his novel The Rock of Tanios (English translation of, Le Rocher de Tanios).[1]

კარგად მახსოვს, ეს ავტორი თავის დროზე იმიტომ დამამახსოვრდა, რომ ომარ ხაიამზე აქვს დაწერილი რომანი “სამარყანდი”, რომელსაც მაშინ ინტერნეტში ვერ მივაგენი და დიდი ხნის ძებნის შემდეგ ამინ მაალუფის არსებობის შესახებ დავივიწყე კიდეც, თუმცა როგორც აღმოჩნდა დროებით, ვინაიდან ამ საინტერესო ადამიანთან შეხვედრა, როგორც ჩანს ჩაწყობილი იყო, სადღაც ზევით და ჩემგან დამოუკიდებლად. დიუთი–ფრიში მისი ორი რომანი ვიყიდე – “სამარყანდი” და “ლეონ აფრიკელი“, რომელთა წაკითხვას უახლოეს მომავალში ვგეგმავ, თუმცა ეს პოსტი იმიტომ არ იწერება, რომ ჩემი პარიზული ბიბლიოფილიური შოპინგის მოკლე აღწერა შემოგთავაზოთ.

დღეს ჩემი შენაძენი გადმოვიღე და თვალიერება დავუწყე. შემდეგ კვლავ ვიკის ვესტუმრე და ამინ მაალუფზე სტატია კიდევ ერთხელ წავიკითხე და უცებ, სადღაც ბოლოში მითითებულ ბმულს მოვკარი თვალი, რომლის წყალობითაც ამინ მაალუფის პირად ბლოგზე აღმოვჩნდი. ბლოგი ორ ენაზეა და როგორც თავად ავტორი ამტკიცებს ეს ის პანდორას ყუთია, რომელსაც ერთხელ მოხადა თავსახური და მას შემდეგ თავს ვერ ანებებს. ყველაზე მეტად ბლოგზე არსებულმა სიტყვების თავგადასავლებმა მომხიბლა, რომელთაც ავტორი Les mots voyageurs, ანუ მოგზაურ სიტყვებს უწოდებს. სულ თოთხმეტი ასეთი პოსტი აქვს დაწერილი ჯერ–ჯერობით, თუმცა ჩემდა გასაკვირად ამ თოთხმეტში ერთი პოსტი გარგარს ეძღვნება და იმდენად ჰგავს ჩემს ამ ახალწლებზე დაწერილ პოსტს, რომ თავად მეც კი შემეპარა ეჭვი, ხომ არ შემომეთარგმნა მეთქი…

მეორე ამბავიც დიდი ხნის წინ შემემთხვა, როცა ინტერნეტში სრული ნიუბი (ახელბედა) ვიყავი, ათასწლეულების მიჯნაზე. ერთ თურქს იაჰუში ნარდს ვეთამაშებოდი და, კარგად მახსოვს თუ როგორი სიამაყით განმიცხადა, ჩვენ ამ თამაშს თავლას ვეძახითო. სად თავლა და სად ნარდი და ცხენები მეთქი, მხრები ავიჩეჩე მაშინ და ეს ამბავი მიმავიწყდა, თუმცა ამჯერადაც დროებით, ვინაიდან ამინ მაალუფის წყალობით ეს თითქოს უმნიშვნელო ისტორია წამომიტივტივდა გონებაში, მოდით თავას მას მოვუსმინოთ:

ლიბანში ერთ–ერთი ყველაზე პოპულარული თამაში “თავლეჰ”–ია, რომელსაც ფრანგები trictrac–ს, ხან კი jacquet–ს უწოდებენ და რომელიც მთელს მსოფლიოში backgammon–ის, ანუ ნარდის სახელწოდებითაა ცნობილი. თავლეჰი ლიბანში ადგილობრივი ყოფითი სიტყვაა და მაგიდას აღნიშნავს, არაბულ სალიტერატურო ენაში კი მას tâwilah (طاولة) ჰქვია, რომლის წარმომავლობაც სავარაუდოდ ლათინურში უნდა ვეძიოთ, იმდენად ჰგავს ლათინურ სიტყვას tabula.

ეს უკანასკნელი სიტყვა, რომელიც მრავალ ენაში table–ის სხვადასხვა ნაირსახეობით დამკვიდრდა, არასოდეს აღნიშნავდა ოთხფეხა ავეჯის ტიპს, რომელსაც ჩვენ დღესდღეისობით ვიცნობთ. ამ მნიშვნელობით ძვ. რომაელები mensa–ს იყენებდნენ, რომელიც თანამედროვე ესპანურში mesa–ს ფორმითაა დალექილი. ასევე მის გადმონაშთს ფრანგულშიც შეიძლება შევხვდეთ commensal–ის, ანუ თანამეინახის სახით. საინტერესოა ისიც, რომ არაბულში იმავე მნიშვნელობის სიტყვა, “ნადიმ”–ი (نديم) თანამეინახის მნიშვნელობით ძალიან იშვიათად იხმარება და თანამედროვე არაბულ სამყაროში მამაკაცის საკუთარ სახელს წარმოადგენს.

ტაბულა, კლასიკურ ლათინურში ხის ფიცარი იყო, რომელიც სახატავი, საწერი თუ სათამაშო დანიშნულებით გამოიყენებოდა. სწორად ამიტომაც ფრანგულში, სინას მთიდან ჩამოტანილ სჯულის ფიცრებს, რომლებზეც ათი მცნება იყო ამოკვეთილი, “les Tables de la loi” ჰქვია. აქედანაა წარმომდგარი სიტყვა tablier, რომელიც დაფას აღნიშნავს, რაზედაც შაშს, ჭადრაკს, ნარდს თამაშობენ, ამიტომაც ძვ. რომის იმპერიაში ყველაზე პოპულარულ თამაშს ტაბულას უწოდებდნენ, რომელსაც იმპერატორმა კლავდიუსმა აწ უკვე დაკარგული ტრაქტატი მიუძღვნა. ამგვარად ძველ რომში სიტყვა “ტაბულა” ავეჯის არანაირ ტიპს არ მიეკუთვნებოდა და უპირატესად ზემოხსენებულ თამაშს აღნიშნავდა.

ყველას სჯერა, რომ ანტიკურობიდან მოყოლებული შუა საუკუნეების ჩათვლით ამ თამაშს ზუსტად იმავენაირად თამაშობდნენ, როგორც ჩვენს დროში. მეცამეტე საუკუნეში დაწერილ ტრაქტატში le Libro de los juegos ილუსტრაციასაც კი ვხვდებით თამაშისა, რომელსაც წიგნში todas tablas ჰქვია და თუ სურათზე ქვების განლაგებით ვიმსჯელებთ, წესები მეცამეტე საუკუნეში იგივე უნდა ყოფილიყო (ილუსტრაცია იხილეთ პოსტის თავში)… [დანარჩენი შეგიძლიათ მის ბლოგზე წაიკითხოთ ინგლისურად, ან ფრანგულად]

ამ პოსტის წაკითხვის შემდეგ ერთი იდეა მომივიდა, რომელსაც ვერც ვადასტურებ და ვერც უარვყოფ, თუმცა მაინც დავწერ, ბლოგი ჩემია და, როგორც მოგეხსენებათ, როიალს სადაც მინდა იქ დავდგამ… იდეა ნარდის ორ სახეობას გრძელ და მოკლე ნარდებს ეხება. პრინციპში რომ ითქვას “მოკლე ნარდი” ასეთი სიტყვათშეთანხმება ძალიან იშვიათად მომისმენია, ვინაიდან მას შემოკლებით ნარდს, ტრიქტრაკს ან ბექგემონს უწოდებენ. აი, გრძელი ნარდი რომ სულ სხვა სპორტია კი, ამაში ყველანი დამეთანხმებით. ჰოდა ასეთი აზრი მომივიდა: არაბულში რაკიღა ნარდი და მაგიდა ორივე “ტააუილა” ყოფილა, არ არის გამორიცხული, რათა არაბული ნარდი ევროპული ტრიქტრაკისგან განესხვავებინათ, მისთვის ტრიქტრაკ ტაუილა, ან რამე მსგავსი ეწოდებინათ, რაც შემდგომში “გრძელი ნარდის” სახელწოდებით დამკვიდრდა. ამ აზრის გამოთქმის საფუძველს კი ის ფაქტი მაძლევს, რომ არაბულად გრძელი “ტაუილ” არის, მდედრობითი სქესის ვარიანტში (ვინაიდან მაგიდა, “ტააუილა” მდედრობითია) კი – ტაუილა იქნება…

პ. ს. პოსტი ჩანაფიქრით ფანჯარას უნდა შეხებოდა, თუმცა ამინ მაალუფმა და მისმა ბლოგმა სულ სხვა მხარეს წამიყვანა. არა უშავს, ფანჯრის შესახებ შემდეგ ჯერზე ვისაუბროთ.

Written by linguistuss

January 17, 2010 at 2:42 am

ძველი ახალი წელი

with 15 comments

ძალიან მიკვირს, როდესაც მასობრივ ობსკურანტულ დამოკიდებულებას ვაწყდები. შეიძლება რაღაც არ იცოდე, მაგრამ არ გინდოდეს რომ გაიგო, ეს უკვე ფანატიზმია. როგორც წესი, ასეთი დამოკიდებულება საკრალური ცნებების მიმართ არსებობს, რომელთა შორისაც არც ძველი ახალი წელია გამონაკლისი. კაცმა რომ თქვას, რა სიგიჟეა ახალი წლის ორჯერ აღნიშნვა. თუმცა, რა გინდა, პირდაპირაა მისადაგებული ქართულ მოქეიფე ნატურასთან – ერთით მეტი აღსანიშნი თარიღია, ერთით მეტი დასვენების მიზეზი და რა მნიშვნელობა აქვს ძველი ახალი წელია, თუ მელიორატორის დღე. თან სახელშიც ფუტურამასეული ოქსიმორონია დაფიქსირებული – “ძველი ახალი წელი” – Old New York–ის მსგავსი.

ერთხელ შევეცადე ერთი ჩემი ნაცნობისათვის ამეხსნა, თუ რატომ გვაქვს ახალი ახალი და ძველი ახალი წლები, რომელმაც დინჯად მომისმინა, 14 იანვარს ახალი წლის მილოცვა დაასრულა და შემდეგ იოანე ოქროპირის შრომების წაკითხვა მირჩია. კარგი, მივაშურე იოანე ოქროპირს, თუმცა ორჯერ ორი რომ ოთხია ეს არც იმ წმინდა მამას ეშლება და რა ვქნა?! ერთი სიტყვით, ამ ძველ ახალ წელს, უფრო სწორად ძველით ახალ წელს, ანუ ძველი სტილით ახალ წელს მსურს ყველას გასაგონად კიდევ ერთხელ განვმარტო, რომ ახალი წლის ორჯერ აღნიშნვა ანაქრონიზმია და არანაირ ლოგიკურ თუ ისტორიულ ჩარჩოებში არ ეწერება, თუმცა სიტყვა გამიგრძელდა და პირდაპირ საქმეზე გადავალ…

ამ ყველაფერში დამნაშავე ალოიზიუს ლილიუსია (იტალიურ წაკითხვაში ლუიჯი ლილიო), რომელმაც შეადგინა გრეგორიანული კალენდარი და რომელსაც რომის პაპმა, გრიგოლ XIII–ემ ბეჭედი დაასვა. ამ ბეჭდის, უფრო სწორად კი ბულის საფუძველზე კი, რომელსაც Inter gravissimas ერქვა, 1582 წლის 24 თებერვალს შეწყვიტა არსებობა იულიანურმა კალენდარმა და დასავლეთ ქრისტიანულ ეკლესიაში გრიგორიანული კალენდარის საპილოტო ვერსია გაეშვა. თარიღი 24 თებერვალი შემთხვევით არ იყო შერჩეული, რომელსაც დავუბრუნდები, მანამდე კი გრიგორიანული და იულიანური კალენდრების დეტალებს ჩავუღრმავდეთ. თუმცა თავდაპირველად ისიც ავღნიშნოთ, რომ დედამიწა მზის გარშემო ერთი წრის შემოვლას 365.24219 დღეს ანდომებს და ამ რიცხვის წილადი ნაწილიდან იღებს სათავეს ყველა ჩვენი პრობლემა, მათ შორის ძველი ახალი წელი…

იულიანური კალენდარი მარტივად იყო მოწყობილი: წელიწადში 365 დღე იყო და ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ ერთ დღეს ამატებდნენ, რაც საბოლოო ჯამში გვაძლევდა იმას, რომ  იულიანური კალენდარი ყოველწლიურად 0.0081 დღით ასწრებდა ათვლის სათავედ შერჩეულ ასტრონომიულ ერთეულს, დედამიწის ერთ სრულ წრებრუნვას მზის გარშემო. უფრო გასაგებად რომ ვთქვათ: 0.25–ჯერ ოთხი გვაძლევს ერთ დღეს, თუმცა ჩვენ 0.24219 გვაქვს შესაბამისად ნაკიანი წლის დამატებით ყოველწლიურად 0.25 – 0.24219 = 0.0081 დღით, ანუ დაახლ. 11, 5 წუთით ვასწრებთ სასურველ შედეგს. ეს მოცემული 11,5 წუთი კი 1582 წელიწადში 13 დღეს იძლევა განსხვავებას. შესაბამისად 1582 წელს კალენდარი 13 დღით უკან დაწიეს და განაგრძეს ტკბილი და უდრტვინველი ცხოვრება, თუმცა…

აღმოსავლეთ საქრისტიანომ, ანუ მართლმადიდებლებმა დასავლელ ქრისტიანებს, იგივე კათოლიკეებს საუკუნოვანი ქიშპი გაუხსენა და ალოიზიუს ლილიუსის შრომის სიზუსტე ეჭვქვეშ დააყენა. შესაბამისად 1054 წელს ორად გახლეჩილი ქრისტიანობა არამხოლოდ სივრცეში, არამედ დროშიც გაყოფილი აღმოჩნდა. ამის შედეგად გვაქვს ორი სტილი: ახალი სტილი, გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით და ძველი სტილი, იულიანური კალენდრის მიხედვით. შესაბამისად გვაქვს ორი მარიამობა, ორი გიორგობა, ორი შობა, ორი ახალი წელი და, როგორც ერთმა ფორუმელმა იუზერმა შენიშნა, ორი თირკმელი ამ დღესასწაულებზე ალკოჰოლის მიღებული ორმაგი დოზის დასაბალანსებლად.

ახლა 24 თებერვალს მივუბრუნდეთ და დასასრულს ნაკიანი წლების ეტიმოლოგიაც გამოვიკვლიოთ. ფრანგული, იტალიური და ესპანური ენების მცოდნეთათვის გასაკვირი არ არის, რომ ნაკიან წელიწადს ამ ენებში Année bissextile–ის მსგავსი რამ ჰქვია, ანუ ეს ლათინური bissextilis, ანუ “ორი ექვსიანი” ყველგანაა დაფიქსირებული. ერთი შეხედვით გაუგებარია თუ რა შუაშია ეს ორი ექვსიანი, თუმცა ამის ახსნა იულიანურ კალენდარში და ძველ რომაულ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ძევს…

ძველ რომში ახალი წელიწადი პირველ მარტს იწყებოდა. ყოველი თვის პირველ რიცხვებს კი, კალენდებს უწოდებდნენ. იულიანური კალენდრის მიხედვით, ზემოხსენებულ ნაკიან წელიწადს, ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ ერთ დღეს უმატებდნენ და ჩვენგან განსხვავებით ამას 24 თებერვალს აკეთებდნენ. კაცია და გუნება, რა მნიშვნელობა აქვს პრინციპში… ჰოდა ამ ნაკიან წლებში ძვ. რომში 24 თებერვალი და 24 თებერვალი bis იყო. ამ 24 თებერვალ ბისს კი ასე მოიხსენიებდნენ: ante diem bis sextum Kalendas Martias (მეექვსე დღე ბის–ი პირველ მარტამდე), შემდგომში ამსიგრძე ტექსტი bissextum–მდე შემცირდა…

ასევე საინტერესოა, თუ რატომ ეწოდება ნაკიან წელიწადს “ნაკიანი”, ანუ ნაკლული ჩვენს ენაში. ამაზე პასუხს სულხან–საბას სიტყვის კონა იძლევა, სადაც წერია:

ერთსა წელიწადსა ჰქონან დღენი 365 და ჟამნი 6, ხოლო ოთხისა წლისა რა ოთხჯერ ექვსნი ჟამნი შეჰკრიბო, 24 ჟამი იქნება, რომელ არს ერთი დღე და ღამე. ამისთვის მეოთხესა წელიწადსა 366 დღე მოვალს, რომელსა ნაკად უწოდებენ. მას წელსა ფებერვალისთვე ოცდაცხრით იქნების, ხოლო ამა 6 ჟამთა მრთელსა ჟამობასა 16 წუთი აკლია, ამისთვის ნაკად უწოდებენ, რამეთუ ნაკი ნაკლებსა ჰქვიან.

სულხან–საბამ 16 წუთი საიდან გამოთვალა არ ვიცი, თუმცა ამ ტექსტის წაკითხვის შემდეგ, გასაგები ხდება თუ რატომ ჰქვია ნაკიან წელიწადს ნაკლული წელიწადი. მე კი დასასრულს ერთ რამეზე ვფიქრდები და შორს ვიხედები. არც გრიგორიანული კალენდარია სრულყოფილი და ყოველ 400 წელიწადში სამი ნაკიანი წლის არდამატება სიზუსტეს კი უმატებს კალენდარს, თუმცა ხურდები მაინც რჩება წუთების სახით და აგერ უკვე 22–ე საუკუნეში კიდევ მოგვიხდება ჩვენი კალენდრის ერთი დღით უკან დაწევა, მე–40 საუკუნეში კი წანაცვლება 28 დღეს შეადგენს, ანუ ოც საუკუნეში ჯამში 15 დღე ჩავარდება…

აქედან მებადება შეკითხვა, რას ვიზამთ 22–ე საუკუნეში, როდესაც დასავლეთ სამყარო კიდევ ერთ დღეს ჩააგდებს და შობის 8 იანვარს, ძველი ახალი წლის 15 იანვარს და ა.შ. აღნიშნვა მოგვიწევს. მგონი ახალი ახალი და ახალი ძველი სტილების შემოღება მოგვიწევს, თუმცა მანამდე კიდევ ერთი საუკუნეა და, რა თქმა უნდა, ასი წლის იქით გახედვა ქართველებს არ გვახასიათებს, ჰოდა დაასხით ძველით ახალ წელს გილოცავთ ყველას!

მიშმიშის კვირაში

with 12 comments

ამ ახალი წლის დღეებში ყველაფერი თითქმის იგივე იყო, რაც წინა წლებში, დედაჩემის საახალწლო სუფრას ვგულისხმობ, ერთი გარგრის ჩირი დამაკლდა, რომელიც ძალიან მიყვარს… ჰოდა, ავიკვიატე და ავიხირე ეს გარგარი. აკვიატება ჩემგან დამოუკიდებელი პროცესია. ხან რას ავიკვიატებ ხოლმე და ხან – რას. ჰოდა აი, ამ ახალ წლებში გარგარი ავიხირე… გარგარი გახდა ამ ჩემი ნამთვრალევი დღეების თანამგზავრი.

გარგართან სიმპათიანარევი ურთიერთობა ჯერ კიდევ იმ დროიდან მაკავშირებს, როდესაც იტალიური გარგარი, ანუ “ალბიკოკკა” შემომხვდა. ასეთ სიტყვებს როდესაც აღმოვაჩენ ხოლმე, იმ დღეს მშვენიერ ხასიათზე ვარ, ვინაიდან ახალი სათამაშო მაქვს ჩემი გონებისათვის. ჰოდა, გარგარმა ჩემი ძველი სათამაშო “ალბიკოკკა” გამახსენა, დავგუგლე და დაიწყო…

თუ ზედა ამონარიდს დავუჯერებთ, ლათინური გარგარი “პრეკოკვუმ” არაბული “ალ–ბურკუკ” გამხდარა და ამის შემდგომ პორტუგალიურის გზით დატრიალებულა ევროპულ ენებში. რამდენიმე საუკუნის წინ არ ვიცი რა ხდებოდა, თანამედროვე არაბული ლექსიკონები ამბობენ “ალ–ბურკუკ” ქლიავიაო და გარგარს “მიშმიშ” ჰქვიაო, თუმცა არაბული ლექსიკონების ჩიჩქნამ ერთი მშვენიერი აღმოჩენა მაინც გამაკეთებინა არაბული გამოთქმის – ბუქრა ფილ მიშმიშ! – სახით, რომელიც სიტყვასიტყვით რომ ვთარგმნოთ “ხვალ გარგარობისას” გამოვა…

თურმე ნუ იტყვით და ეს ლათინური “პრეკოკვუმ” ანუ ადრედამწიფებული მოცემულ ფრაზოლოგიზმთან პირდაპირ კავშირში ყოფილა. ამონარიდი ეგვიპტური გაზეთის “ალ–აჰრამის” სტატიიდან, გახსენებაზე იმასაც ვიტყვი, რომ ალ–აჰრამ – “პირამიდებია” არაბულად:

The apricot season in Egypt is notoriously short. Its fragile flowers blossom in the Coptic month of Amsheer, the windiest month of the year, which inaugurates the Khamsine season. Very few of the flowers survive to become mishmish, or apricots, the first fruit to appear, fleetingly, after winter’s dreary regimen of citrus fruits and bananas. Apricots can all too easily be missed in the inundation of plums, peaches, grapes and watermelons that follows. In Egyptian vernacular Arabic, bukra fil mishmish — tomorrow, when the apricots come — expresses a mythical tomorrow that will never arrive.

გარგარის სეზონი ეგვიპტეში ხანმოკლე და იმდენად შეუმჩნეველი ყოფილა, რომ ადგილობრივები ვერც კი ასწრებენ გარგრის სეზონის დადგომის დაფიქსირებას. თურმე ადგილობრივი ქარების წყალობით თითო–ოროლა ნაყოფი ასწრებს ხეზე დამწიფებას, რომელსაც ეგვიპტელები “მიშმიშ”–ს უწოდებენ. ჰოდა, ამ ყველაფრის გათვალისწინებით ფართოდ გავრცელებული გამოთქმა დამკვიდრებულა – “ხვალ გარგარობისას” – ქართულად რომ ვთქვად – “როდინობის კვირაში” – ანუ არასოდეს!

ახალ წელს ჩვენმა პრეზიდენტმაც მოგვილოცა, როგორც ყოველთვის დაგვპირდა განათებულ ქუჩებს, დაგებულ გზებს და ნათელ მომავალს… და სანამ ის გაბრწყინებულ ივერიაზე საუბრობდა, მანამდე მე, გარგარაკვიატებულს ერთმა აზრმა გამიელვა… მივხვდი, რომ მიშმიშის სეზონზე მიცემული არაბული დაპირებები ქართულ რეალობაშიც არანაკლებ აქტუალური ყოფილა…

ბრაზილია vs. არგენტინა

with 10 comments

თსუ–ს ჩემპიონატის ფინალურ პაკეტში რაგბიში არგენტინა–ინგლისის დაპირისპირებაზე იყო შეკითხვა, სადაც ინგლისელებმა მატჩის პოსტერზე არგენტინის დროშაზე არსებულ მზეს მათი მშობლიური ღრუბელი მიახატეს, ამით ხაზი გაუსვეს რა იმას, რომ ინგლისური ღრუბელი არგენტინის მზეს დაჩრდილავდა. ამ შეკითხვას დიდი მითქმა–მოთქმა მოჰყვა, რის გამოც დიზაინერთა კიდევ ერთ ჭიდილს გავეცანი საფეხბურთო ქომაგობის ფონზე. არგენტინა–ბრაზილიის ურთიერთაპირისპირებაზე მაქვს საუბარი, სადაც არგენტინელებმა დაბეჭდეს პოსტერი (იხილეთ ქვემოთ), რაზედაც ბრაზილიელებმა მახვილგონივრული პასუხი გასცეს, მას შემდეგ რაც დაამარცხეს არგენტინელები.

პ. ს. შეიძლება ძველია, მაგრამ მე ძალიან გავერთე…

თსუ–ს 2009 წლის ზამთრის ჩემპიონატი

with 6 comments

26–27 დეკემბერს თსუ–ში გაიმართა 2009 წლის ზამთრის ჩემპიონატი. სულ მონაწილეობდა 58 გუნდი. გუნდები გაიყვნენ ორ შესარჩევ ქვეჯგუფად, საიდანაც ფინალში გავიდა ათ–ათი გუნდი და ოცმა გუნდმა ფინალში გამოავლინა თსუს 2009 წლის ზამთრის ჩემპიონი. ძალიან დაძაბულ ბრძოლაში ჩემპიონის ტიტული გუნდ “26–ე საათს” ერგო.

შეგიძლიათ გაეცნოთ შეკითხვებს და შედეგებს.

ტურნირის მთავარი რედაქტორი ვიყავი მე, შეკითხვების ავტორები კი იყვნენ: ლევან ჩხეიძე, ირაკლი ნაზღაიძე, ანტონ ვაჭარაძე, როსტომ კურტანიძე და მე.

(შეკითხვების პასუხები და კომენტარები თეთრად წერია, მონიშნეთ რათა წაიკითხოთ).

ფინალი

1. მოისმინეთ ციტატა: “მამაკაცები, როგორც პერსონაჟები, მაშინებენ. ყოველთვის არის საშიშროება, საკუთარ თავს მიამსგავსო რომელიმე. თანაც, რვა წლამდე მე ქალების გარემოცვაში გავიზარდე. შეიძლება ამიტომაცაა, რომ ძლიერ სქესს ჩემს ფილმებში სწორედ ქალი გამოხატავს. მამაკაცი კი, როგორც წესი, ნაძირალას განასახიერებს”. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ კინორეჟისორი, რომელმაც წარმოთქვა ეს სიტყვები ერთ–ერთ პრეს–კონფერენციაზე.

პასუხი: პედრო ალმოდოვარი
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

2. 1965 წელს დედამიწის ორბიტაზე პირველი ფრანგული ხელოვნური თანამგზავრი A-1 გაუშვეს. გაშვებიდან არც თუ ისე დიდი ხნის შემდეგ თანამგზავრს სახელი შეუცვალეს და მას ექვსი წლით ადრე შექმნილი პერსონაჟის სახელი უწოდეს, რითაც ხაზი გაუსვეს იმას, რომ დადგებოდა ჟამი, როდესაც ფრანგები უფრო შორს წავიდოდნენ. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ პერსონაჟის სახელი.

პასუხი: ასტერიქსი
კომენტარი: უფრო შორს, ანუ ვარსკვლავებისკენ წავიდოდნენ. “ასტერ” – ვარასკვლავია ძვ. ბერძნულად. ასტერიქსი ალბერტო უდერძოსა და რენე გოსკინის მიერ შექმნილი კომიქსების პერსონაჟია.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

3. 1947 წლის 14 დეკემბერს ჯერალდ დარელი და მისი მეგობარი, ორნიტოლოგი ჯონ იოლანდი ლივერპულიდან აფრიკაში გაემგზავრნენ. შავ კონტინენტზე მათ ერთი წელი დაჰყვეს და უკან გამგზავრებისას ლონდონში უნიკალური ჯიშის აფრიკული ცხოველები ჩაიყვანეს. დარელის ერთ–ერთი ბიოგრაფი, აღწერს რა მათ დაბრუნებას ინგლისში, თავის წიგნში ახსენებს უძველეს სატრანსპორტო საშუალებას. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს უძველესი სატრანსპორტო საშუალება.

პასუხი: ნოეს კიდობანი
კომენტარი: უკანა გზაზე დარელი გემით გაემგზავრა, თან წაიყვანა რა უამრავი ცხოველი. სწორად ამიტომ შეადარა მისმა ბიოგრაფმა დარელის გემი ნოეს კიდობანს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

4. XIX საუკუნის ბოლოს ერთმა ჩრდილოელმა ქალაქ სანრემოში ვილა იყიდა, სადაც რამდენიმე წელიწადში აღესრულა კიდეც. დღესდღეობით ქალაქ სანრემოში არსებობს ტრადიცია: ზამთრის მოახლოებისას ქალაქის მაცხოვრებლები ამ ჩრდილოელის სამშობლოში  ყვავილების დიდ რაოდენობას გზავნიან, სადაც გამართულ კონცერტს და ბანკეტს ეს ყვავილები ამშვენებს. ყურადღება შეკითხვა: არ გეკითხებით ამ ჩრდილოელის ვინაობას, მითხარით რომელ ქალაქში გზავნიან სანრემოელები ყვავილებს?

პასუხი: სტოკჰოლმში
კომენტარი: ყოველი წლის 10 დეკემბერს, ნობელის პრემიის გადაცემის ცერემონიაზე, რომლის შემდეგაც იმართება ბანკეტი და კონცერტი, სანრემოელები გზავნიან ყვავილებს. ჩრდილოელი არის ალფრედ ნობელი.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

5. თქვენს წინაშეა ჯონ ჰარფილდის კარიკატურა, რომელიც ამხელს ადოლფ ჰიტლერის ჭეშმარიტ გეგმებს საფრანგეთთან მიმართებაში და გმობს პრონაცისტურ განწყობას თავად ამ ქვეყანაში, მას აქვს მინაწერი: „ნუ გეშინიათ – ის არის…“ მინაწერში ერთი სიტყვა წაშლილია. დაწერეთ წაშლილი სიტყვა თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: ვეგეტარიანელია
კომენტარი: კარიკატურაზე გამოსახულია საფრანგეთის (გალიის) უძველესი სიმბოლო – მამალი. ფიურერი ვეგეტარიანელი იყო. ვიშისტური რეჟიმი ნაციზმს უჭერდა მხარს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

6. პოლონელი იურისტი რაფაელ ლემკინი მთელი ცხოვრების განმავლობაში აქტიურად იყო დაკავებული 1915 წელს მომხდარი მოვლენის შესწავლით. მეორე მსოფლიო ომამდე ამ მოვლენის შეფასების დროს იგი იყენებდა სიტყვებს “ბარბაროსობა” და “ვანდალიზმი”, თუმცა 1943 წელს მან ეს მოვლენა მოიხსენია სიტყვით, რომელიც შემდგომში განზოგადებული მნიშვნელობით დამკვიდრდა. ყურადღება შეკითხვა: რა სიტყვით მოიხსენია მან ეს მოვლენა?

პასუხი: გენოციდი
კომენტარი: 1915 წელს თურქეთმა სომეხთა მასობრივი გაჟუჟვა განახორციელა, რომელსაც პირველად გენოციდი რაფაელ ლემკინმა უწოდა და შემდგომში ეს სიტყვა ყველა ენაში დამკვიდრდა, როგორც მასობრივი ეთნიკური წმენდის სინონიმი.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

7. რომანი ავტორმა თავის მეუღლეს, ლიუბას მიუძღვნა დიდი სიყვარულით 1926 წელს. დაახლოებით იმავე წლებში ეპტონ სინკლერმა აშშ–ში პირველმა გამოიყენა ტერმინი, რომლითაც ახლადწამოჩიტული სოციალური ფენა დაახასიათა. საინტერესოა ისიც, რომ რომანის სათაური და ეს ტერმინი თარგმანში იდენტურად ჟღერს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ რომანის სათაურიც და სოციალური ფენის აღმნიშვნელი ტერმინიც.

პასუხი: თეთრი საყელო / White Collar
კომენტარი: მიხეილ ჯავახიშვილის რომანის თარგმანი ინგლისურ ენაზე White Collar–ს, ანუ თეთრსაყელოიან ოფისის მუშაკს აღნიშნავს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

8. ძვ. ბერძნული მითის თანახმად, ჰესპერიდების ოქროს ვაშლების მოსატაცებლად წასულ ჰერაკლეს გზად სკვითიის უდაბური მხარე უნდა გაევლო. შუა გზაზე გადაყრილი სანახაობის გამო, იგი სიბრალულით აღივსო, კომბალი და ლომის ტყავი გვერდზე გადადო, მშვილდი მოზიდა, ისარი ჩადო და სტყორცნა… რაც საბოლოო ჯამში ერთი სულიერი არსების სიკვდილით დასრულდა. ყურადღება შეკითხვა: რომელი არსება მოინადირა ჰერაკლემ?

პასუხი: არწივი
კომენტარი: ასე გადაარჩინა მიჯაჭვული პრომეთე სკვითიის მთებში არწივასგან, რომელიც მას გულ–ღვიძლს უკორტნიდა.
წყარო: გუსტავ შვაბი, ოქროს საწმისი, გამომც. “ნაკადული”, თბილისი, 1979, გვ. 29
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

9. 1999 წელს ამერიკულმა როკ–ჯგუფმა „ZZ Top“–მა გამოუშვა ალბომი, რომლის სახელწოდება გრაფიკულად გამოსახული იყო ექვსი დაშნის მეშვეობით. საინტერესოა ისიც, რომ ამ ალბომის სახელი შეგვიძლია ვიხილოთ 2012 წელს ლონდონში გასამართი ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ოფიციალურ სახელწოდებაში. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება „ZZ Top“–ის ამ ალბომს?

პასუხი: XXX
კომენტარი: ლონდონში გაიმართება ოცდამეათე ოლიმპიადა, რაც რომაული ციხფრებით XXX–ს იძლევა. ექვსი დაშნის გადაჯვარედინებით ალბომის გარეკანზე სამი X–ია გამოსახული.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

10. 1949 წლის 4 აპრილს ვაშინგტონში ჩრდილო–ატლანტიკურ ხელშეკრულებას მოეწერა ხელი. დოკუმენტის მეექვსე მუხლში, სადაც საუბარია შეიარაღებულ თავდასხმაზე და იმ ტერიტორიებზე, სადაც ეს შეიარაღებული თავდასხმა შეიძლება განხორციელდეს, მოხსენიებულია 1934 წელს პარიზში გამოქვეყნებული სკანდალური რომანის სახელწოდება. რა ეწოდება ამ სკანდალურ რომანს?

პასუხი: კირჩხიბის ტროპიკი
კომენტარი: შეიარაღებული თავდასხმა ერთ ან მეტ მხარეზე წარმოადგენს შეიარაღებულ თავდასხმას: ნებისმიერი მხარის ტერიტორიაზე ევროპასა თუ ჩრდილოეთ ამერიკაში, ალჟირის ფრანგულ დეპარტამენტებზე, ნებისმიერი მხარის საოკუპაციო ძალებზე ევროპაში, ჩრდილო-ატლანტიკურ სივრცეში კირჩხიბის ტროპიკის ჩრდილოეთით ნებისმიერი მხარის იურისდიქციის ქვეშ მყოფ კუნძულებზე ანდა ნებისმიერი მხარის მცურავ საშუალებებსა ან საჰაერო ხომალდებზე ამ არეალში.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

11. ეგდარ ალან პოს მოთხრობაში “ამონტილიადოს კასრი” მთავარი პერსონაჟი მონტრეზორი მზაკვრულად იძიებს შურს თავის მტერზე, ფორტუნატოზე. იგი შეიტყუებს მას მივარდნილ სარდაფში და იატაკზე მიბმულს კედელში ამოქოლავს, ცოცხლად დამარხავს. უკანასკნელი აგურის დადების დროს მონტრეზორი წარმოთქვამს ლათინურ ფრაზას, რომელიც ფართო საზოგადოებისათვის აბრევიატურის სახითაა ცნობილი. დაწერეთ ეს აბრევიატურა თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: RIP
კომენტარი: Requiescat in pace – იძინე მშვიდად. მიღებული ტრადიციის თანახმად ამ სამასოიან აბრევიატურას ხშირად აწერენ საფლავებზე.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

12. იტალიაში პირველები მეორეებს ზემოდან უყურებენ და “ტერრონეს” უწოდებენ. ცნობილია შეიარაღებული კონფლიქტი პირველებსა და მეორეებს შორის, რომელიც ომში გადაიზარდა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ პირველებიც და მეორეებიც.

პასუხი: ჩრდილოელები და სამხრეთელები
კომენტარი: იტალიაში ჩრდილოელები სამხრეთელებს მიწის მუშებს, ანუ “ტერრონეს” უწოდებენ და ზემოდან უყურებენ პირდაპირი და გადატანითი მნიშვნელობით. აშშ–ში მათი დაპირისპირება სამოქალაქო ომში გადაიზარდა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

13. ეს ფილმი ეკრანებზე 1969 წელს გამოვიდა, მისი პოსტერის ზედა ნაწილში გაჭენებულ ცხენზე ამხედრებული თეთრსამოსიანი მხედარი, ხელში თოფმომარჯვებული გაურბის მდევრებს. ქვედა ნაწილში კი მოყვითალო–მოწითალო ფონზე გამოსახულია ადამიანის თავი, რომელიც მოჭრილის შთაბეჭდილებას ტოვებს. პოსტერის ცენტრში კი თეთრად აწერია ფილმის სათაური. დაასახელეთ ეს სათაური.

პასუხი: უდაბნოს თეთრი მზე
კომენტარი: ზედა ნაწილში გამოსახულია თეთრარმიელი სუხოვი, ქვევით კი ქვიშაში ყელამდე ჩაფლული საიდი, რომლის მხოლოდ თავი მოჩანს.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

14. კუნძული მენისა და კუნძულ სიცილიის დროშებზე გამოსახულია ტრისკელიონი, რომელიც სამი მოხრილი ფეხისაგან შემდგარ სიმბოლოს წარმოადგენს, თუმცა ჩვენთვის ტეტრასკელიონი უფროა ცნობილი. ყურადღება შეკითხვა: გამოსახეთ თქვენს ფურცლებზე სიმბოლო, რომელიც მე მოვიხსენიე როგორც „ტეტრასკელიონი“.

პასუხი: ეს არის სვასტიკა
კომენტარი: ოთხი მოხრილი ფეხისაგან შემდგარ უძველეს სიმბოლოს ჩვენ სვასტიკის სახელწოდებით ვიცნობთ.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

15. ძვ. ინდურ საგალობელთა კრებულში, “რიგვედაში” ერთ–ერთ საგალობელში მოხსენიებულია პირი, ხელები, თეძოები და ფეხის ტერფები, სადაც ხაზგასმულია სხეულის თითოეული ნაწილის მნიშვნელოვანებისა და დანიშნულების შესახებ. სწორად ასე, სიმბოლურადაა ახსნილი რიგვედაში მათი არსებობის სამართლიანობა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ისინი ერთი სიტყვით.

პასუხი: კასტა (ან ვარნა)
კომენტარი: საუბარია ძვ. ინდურ სოციალურ დაყოფაზე კასტების (ვარნების) მიხედვით, რომელთაგან ბრაჰმანთა კასტა რიგვედაში შედარებულია პირს, მეომარი კშატრიების კასტა ხელებს, ვაჭართა და ფერმერთა ვაიშიების კასტა – თეძოებს და მსახურთა შუდრას კასტა – ფეხის ტერფებს.
წყარო: “Encyclopedia of World History” by  Marsha E. Ackermann, Michael J. Schroeder, Janice J. Terry, Jiu-Hwa Lo Upshur, and Mark F. Whitters, Editor “Facts on file library of world history”, 2008, vol. 1, p.70
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

16. ამერიკული გამოცემის, “Encyclopedia of World History”–ის ბოლო, მეშვიდე ტომი ეძღვნება მე–20 საუკუნის მეორე ნახევარს. ამ წიგნის ანბანურ კატალოგში სტატია ვაცლავ ჰაველის შესახებ მოთავსებულია ორ სტატიას შორის, რომელთაგან პირველი ეძღვნება სცილას, მეორე კი – ქარიბდას. რომელი სიტყვა შევცვალე მე შეკითხვაში სიტყვით “სცილა” და რომელი სიტყვით – “ქარიბდა”?

პასუხი: ჰამასი და ჰეზბოლა
კომენტარი: ანბანურ კატალოგში ჯერ არის სტატია Hamas–ზე, შემდეგ Havel–ზე, რასაც მოსდევს სტატია Hizbollah–ზე.
წყარო: “Encyclopedia of World History” by  Marsha E. Ackermann, Michael J. Schroeder, Janice J. Terry, Jiu-Hwa Lo Upshur, and Mark F. Whitters, Editor “Facts on file library of world history”, 2008, vol. 7, p.190
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

17. 2009 წლის ზაფხულში „ოლდ ტრაფორდზე“ შედგა რაგბის მატჩი ინგლისისა და ამ ქვეყნის ეროვნულ ნაკრებთა შორის.  თამაშის წინ გამოშვებულ პლაკატზე გამოსახულია ამ მატჩში ინგლისის ნაკრების მეტოქე ქვეყნის ეროვნული დროშა, რომელზეც დამატებულია ერთი ელემენტი ღრუბლის სახით, რაც მიანიშნებდა იმაზე, რომ ინგლისელი მორაგბეები უპირობო ფავორიტები იყვნენ.  დაასახელეთ ინგლისის მეტოქე ქვეყანა ამ მატჩში.

პასუხი: არგენტინა
კომენტარი: არგენტინის დროშაზე გამოსახული მზე დაჩრდილა ღრუბელმა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

18. თქვენს წინაშეა ლექსის ნაწყვეტი, რომელიც ირაკლი აბაშიძემ მიუძღვნა კონსტანტინე ლესელიძის ხსოვნას.

და თითქოს ქართლის გადარჩენის გსურდა მოსწრება,
სანამ სიკვდილი მოგისწრებდა, როგორც დემონი,
რომ მტრისგან მკერდით დაგეფარა ჩვენი ოცნება –
ჩვენი თბილისი, ჩვენი იქსი, იგრეკი

იქსიც და იგრეკიც ერთი უძველესი ქალაქის სახელწოდებებია. დაასახელეთ იქსიც და იგრეკიც.

პასუხი: სპარტა, ლაკედემონი
კომენტარი: ძვ. ბერძნულ ქალაქ–სახელმწიფოს, სპარტას ძვ. ბერძნები ლაკედემონად იცნობდნენ. ლექსში დაფიქსირებულია აბსოლუტური რითმა: დემონი–ლაკედემონი.
წყარო: 1. უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორია, რ. მიშველაძის რედაქციით, ნაწილი მეორე, გვ. 226, თბ. უნივერსიტეტის გამომც., 1990
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

19. ზვიად გამსახურდიას ინტერპრეტაციის თანახმად ეს სიტყვა ქართულად ჟღერს როგორც “არარა”. მისი შერჩევისას იგი ქართულ ენაში ეძებდა უარმყოფელ სიტყვას, რომელშიც დაფიქსირებულია ორი “რ”, ვინაიდან სწორად ეს ორი “რ” განსაზღვრავს ამ სიტყვის წარმომთქმელის რაობას ორიგინალში. ყურადღება შეკითხვა: როგორ ჟღერს ეს სიტყვა ორიგინალში?

პასუხი: Nevermore
კომენტარი: ზვიად გამსახურდიამ ედგარ პოს “ყორანის” თარგმნისას სიტყვას – Nevermore – მოუძებნა ქართული შესატყვისი “არარა”. ამ სიტყვაში ორი “რ” ხაზს უსვამს ყორნის ყრანტალს.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

20. ერთი ისტორიის თანახმად, ერთხელ თემურ ლენგი კარავში იჯდა და ჭადრაკის თამაშით იყო გართული, ამასობაში მალემსრბოლმა მას ვაჟის შეძენა ახარა. თემურს ის–ის იყო მოწინააღმდეგისათვის შაჰრუხი ჰქონდა გამოცხადებული, ამიტომაც ბევრი არ უფიქრია და გასცა ბრძანება ნაბოლარა ვაჟისთვის შაჰრუხი დაერქმიათ. ყურადღება შეკითხვა: რა სიტყვა შეესაბამება ქართულ საჭადრაკო ტერმინოლოგიაში “შაჰრუხს”?

პასუხი: ჩანგალი
კომენტარი: “შაჰ” – მეფეა სპარსულად, “რუხ” – ეტლი (აქედანაა ინგლისური Rock და მეორე საჭადრაკო ტერმინი “როქი”). შაჰრუხი ერთგვარი ქიშია, როდესაც მხედარი ერთდროულად ემუქრება ეტლსაც და მეფესაც. ქართულად ამ ტერმინს ჩანგალი ჰქვია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

პირველი შესარჩევი თამაში

1. ისტორიკოსი ჟიულ შულერი აღნიშნავს, რომ მე-15 საუკუნეში პორტუგალიელების და არაბების  სავაჭრო კონკურენცია კომუნიკაციების ომს წარმოადგენდა. პორტუგალი–ელები საზღვაო მარშრუტებს აკონტროლებდნენ და ჟიულ შულერი მათ მთავარ „იარაღად“ ამ ბრძოლაში კარაველას ასახელებს. ყურადღება შეკითხვა: რას მიიჩნევდა ისტორიკოსი არაბების მთავარ „იარაღად“?

პასუხი: აქლემი
კომენტარი: არაბები სახმელეთო მარშრუტებს აკონტროლებდნენ, რომლებზეც ქარავნები მოძრაობდნენ.
წყარო: Жюль Шулер, “50 великих дат мировой истории”, глава “Каравелла против каравана”, Издательство: Урал LTD, 1997, с. 65
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

2. ფილმში “ფორესტ გამპი”, მთავარი გმირი ამბობს, რომ მას სახელი კონფედერატი გენერალის, ნათან ბედფორდ ფორესტის პატივსაცემად დაარქვეს, რომელიც თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობილ ადამიანებს მეთაურობდა. დაასახელეთ ორგანიზაცია, რომელიც ზემოთხსენებულ გენერალთან ასოცირდება.

პასუხი: კუ–კლუქს–კლანი
კომენტარი: გენერალი ნათან ბედფორდ ფორესტი იყო კონფედერატი, შესაბამისად შავკანიანთა მოსისხლე მტერი. ამავდროულად იგი კუ–კლუქს–კლანის პირველი მეთაური (Grand Wizard) გახლდათ. თეთრებში გამოწყობილი ხალხი კი ამ ორგანიზაციის წევრები არიან.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

3. ისტორიკოსი და მკვლევარი პოლ ფორი წერს, რომ ისინი უმეცარი ნავიგატორები და უიღბლო მეკობრეები იყვნენ, რომელთა საზღვაო რეიდის ერთადერთი ნადავლი ბორტზე შემთხვევით მოხვედრილი ქალბატონი იყო. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ქალბატონის სახელი.

პასუხი: მედეა
კომენტარი: პოლ ფორმა ასე არგონავტები მოიხსენია.
წყარო: 1. Поль Фор, Повседневная жизнь Греции во времена Троянской войны, Издательство: Молодая гвардия, 264, с. 45
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

4. მოისმინეთ ნაწყვეტი უოლტ უაიტმენის ლექსის ქართული თარგმანიდან:

„ჩაჰბერეთ საყვირებს, დარეკეთ ზარები!
მე კი მწუხარების თრთოლვამ ამიტანა,
გემბანზე ჩამოწვა სიკვდილის მდუმარება,
წევს გაციებული ჩემი (……………).“

ყურადღება შეკითხვა: ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.

პასუხი: კაპიტანი
კომენტარი: ეს არის ფინალური სტროფი უოლტ უაიტმენის ცნობილი ლექსიდან „ო, კაპიტანო! ჩემო კაპიტანო!“.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

5. სამხრეთ აფრიკაში 2010 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპონატზე ოფიციალური ბურთი კომპანია „ადიდასის“ მიერ შექმნილი ინოვაციური მოდელი, „ჯაბულანი“ იქნება. ბურთის დიზაინი შესრულებულია თერთმეტი ფერით. დამისახელეთ იმ თერთმეტიდან ერთი მაინც, რის სიმბოლიზირებასაც ახდენენ ფერები ბურთის დიზაინში.

პასუხი: მაგალითად ინგლისური
კომენტარი: სამხრ. აფრიკის რესპუბლიკაში 11 სახელმწიფო ენაა. ითვლება ნებისმიერი ამ სიიდან: ინგლისური, აფრიკაანსი, ვენდა, ზულუ, კოსა, ნდებელე, სვატი, ჩრდ. სოტო, სესოტო, ტსვანა და ცონგა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

6. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა მე–17 საუკუნეში ქუთაისის ციხე დაიკავეს, იმერეთის მეფეებმა მრავალჯერ სცადეს ამ ციხის დაბრუნება და ალყაც შემოარტყეს იმ იმედით, რომ ოსმალებს შიმშილი დააუძლურებდათ და დანებდებოდნენ, თუმცა ოსმალები მიმართავდენენ თავდაცვის ასეთ ხერხს: იმერელთა ყოველ შეტევაზე ისინი ზარბაზნიდან ისროდნენ ერთი კონკრეტული მიმართულებით, რის შემდეგაც იმერლები უკან იხევდნენ. ყურადღება შეკითხვა: რისი მიმართულებით ისროდნენ ოსმალები ზარბაზანს?

პასუხი: ბაგრატის ტაძრის
კომენტარი: ამ მოვლენებს ბაგრატის ტაძარი კინაღამ შეეწირა კიდეც.
წყარო: რევაზ ჯაფარიძე, “მძიმე ჯვარი”, წიგნი მე–3–4, თბილისი, 1983, გამომც. “საბჭოთა საქართველო”, გვ. 10
ავტორი: როსტომ კურტანიძე

7. ჰყვებიან ასეთ ისტორიას, თუ როგორ შეაგროვა ერთხელ ქვები მუჰამედმა და სთხოვა მეზობლის ბავშვებს, რომ ისინი მისთვის დაეშინათ. ბავშვებმა მას ვერც ერთი ქვა ვერ მოარტყეს, მუჰამედი კი, შეიძლება ითქვას, ადგილიდან არ დაძრულა. ამ ისტორიის საილუსტრაციოდ ცნობილია ფრაზა, სადაც მუჰამედმა საკუთარი თავი ორი არსებას შეადარა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ორი არსებიდან ერთ–ერთი მაინც.

პასუხი: პეპელა და კრაზანა
კომენტარი: მუჰამედ ალი ფლობდა საოცარ რეაქციას და ძალიან ძნელი იყო მისთვის რინგზე მუშტის გარტყმა. მას ეკუთვნის ფრაზა: “ვფარფატებ როგორც პეპელა და ვგესლავ, როგორც კრაზანაო”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

8. პირველი საყოველთაო ეროვნული ლატარია საფრანგეთში 1656 წელს გაიმართა აბსოლუტიზმის ხანაში. მაქსიმალური ფულადი პრიზი 100 ათასი ლივრის ოდენობით კი ხვდა ამ ადამიანს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ მისი სახელი.

პასუხი: ლუი
კომენტარი: საუბარია მეფე მზეზე, ლუი XIV–ზე. აბა რა მეფე–მზე იქნებოდა თუკი ფორტუნა არ გაუღიმებდა და ამ პრიზს იგი არ მოიგებდა :)
წყარო: 1. A concise history of ancient institutions, inventions, and discoveries in science and mechanic art by Professor Beckmann, of the University of Gottingen. In Two Volumes. London, 1823, Vol.1, p. 194
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

9. კომპანია BIC–ის საწერი კალმების ერთ–ერთი სარეკლამო პოსტერი ხაზს უსვამს იმას, რომ კალმების რესურსი პრაქტიკულად ამოუწურავია. პოსტერზე გამოსახულია კალამი და კალმით დახატული ერთი სიმბოლო. ერთი წუთის შემდეგ გამოსახეთ ეს სიმბოლო თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: უსასრულობის ნიშანი
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

10. ეს ორგანილეპტიკური პარამეტრი არყის მაღალი ხარისხის მთავარი განმსაზღვრელი კრიტერიუმია. ამ პარამეტრის შესაბამისი ქართული ზედსართავი ხშირად გაისმის ხოლმე არჩევნების დროს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს ზედსართავი სახელი.

პასუხი: გამჭვირვალე
კომენტარი: გამჭვირვალეობა ორგანოლეპტიკური პარამეტრია, ანუ მისი აღქმა შეიძლება გრძნობის ორგანოების საშუალებით. გამჭვირვალე არჩევნები დამკვიდრებული ტერმინია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

11. ვახტანგ მეექვსის დროს თბილისში აშენდა ბრწყინვალე სასახლე. თანამედროვე ისტორიკოსი სეხნია ჩხეიძე მას ასე აღწერს: “სახლი პატიოსანი მიჭურიტნისა და ოქროს ვარაყით შეთხზულნი”. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ერთი სიტყვით რა არის მიჭურიტი?

პასუხი: სარკე
კომენტარი: სულხან–საბა სარკეს მოიხსენიებს როგორც “მიჭვრიტანას”, “მიჭურიტეს” და “მიჭურიტას”. ყველაფერი ეს უჭვრეტს ზმნიდანაა წარმომადგარი.
წყარო: გიორგი პაიჭაძე-“ვახტანგ მეექვსე”, თბილისი 1981წ. გამომცემლობა “მაცნიერება” გვ.23.
ავტორი: როსტომ კურტანიძე

12. ვიკიპედიის ცნობით ისინი ძვ. ხეთების შთამომავლები იყვნენ და ტროას ომში ტროელთა მხარეს იბრძოდნენ. ვიკიპედია იმასაც ამბობს, რომ აზიის ეს ქალაქი მათი მოსახელეა. ყურადღება შეკითხვა: რომელ სახელმწიფოში მდებარეობს ეს ქალაქი?

პასუხი: სირიაში
კომენტარი: საუბარია ხალიბებზე. სირიის ქალაქი ალეპო (ჰალები) მათი მოსახელეა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

13. ფრანგები მამლების საჩხუბარ არენას გალოდრომს უწოდებენ, მისი ინგლისური სახელწოდება კი შეკითხვის ავტორს დახურულ სივრცეს აგონებს, სადაც მოხვედრა  2001 წლის 11 სექტემბრის შემდეგ უცხო პირთათვის კიდევ უფრო გართულდა. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ დახურულ სივრცეს?

პასუხი: კოკპიტი
კომენტარი: მამლების საჩხუბარ არენას ინგლისურად კოკპიტი ჰქვია. ასევე კოკპიტი ჰქვია თვითმფრინავის პილოტის კაბინას, სადაც მოხვედრა 2001 წლის 11 სექტემბრის შემდეგ უცხო პირთათვის პრაქტიკულად შეუძლებელია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

14. ძვ. რომის იმპერატორი კომოდუსი ამფითეატრის არენას ხშირად სტუმრობდა, სადაც  ხარების, ლომების და რეპტილიების წინააღმდეგ გამოდიოდა. ცნობილია იმპერატორის ავადმყოფური მანია: კომოდუსი თავს იქსთან აიგივებდა. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ იქსის სახელი.

პასუხი: ჰერაკლე
კომენტარი: ჰერაკლემ მოკლა ნემეის ლომი, ლერნეს ჰიდრა, კრეტას ხარი.
წყარო: 1. ბმული 2. Жан-Ноэль Робер, Повседневная жизнь Древнего Рима через призму наслаждений, Издательство: Молодая гвардия, 2006 г., с.88
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

15. ერთხელ ემანუელ ლასკერი თავის უნგრელ კოლეგას დაუპირისპირდა ალკოჰოლურ ჭადრაკში. ეს თამაში ჭადრაკის ვარიაციაა, სადაც თითოეული ფიგურა ფარდობითი ზომის სასმისს წარმოადგენს. ლასკერმა მესამე სვლაზე მოიმოქმედა ის, რამაც მას სწრაფი გამარჯვება მოუტანა. ყურადღება შეკითხვა: მითხარით ორი სიტყვით რა მოიმოქმედა ლასკერმა?

პასუხი: ლაზიერი შეწირა
კომენტარი: ლაზიერს ყველაზე დიდი სასმისი, კონიაკის ბოთლი შეესაბამებოდა. მას შემდეგ რაც ლასკერმა ლაზიერი შეწირა, მისი მოწინააღმდეგე იძულებული იყო დაელია ბოთლი, რის შემდეგაც დათვრა და თამაში ვეღარ გააგრძელა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

16. ისპაჰანში მდებარე “შეიხ ლუთფულაჰის მეჩეთი” შაჰ–აბასის ბრძანებით აშენდა და მის პირად მეჩეთს წარმოადგენდა, სადაც მხოლოდ იგი და მისი ცოლები ლოცულობდნენ. იმის გამო, რომ შაჰმა თავად უწყოდა როდის უნდა ელოცათ მას და მის ცოლებს, ამ მეჩეთს გააჩნდა ერთი თავისებურება. ყურადღება შეკითხვა: რითი განსხვავდებოდა ეს მეჩეთები ისპაჰანის სხვა მეჩეთებისაგან?

პასუხი: არ ჰქონდა მინარეთი
კომენტარი: მინარეთიდან მოლები მოუხმობენ მლოცველებს სალოცავად. შაჰმა კი თავად უწყოდა როდის უნდა ელოცა, ამიტომ მას მინარეთიდან მოლას მოხმობა და შესაბამისად მინარეთიც არ სჭირდებოდა.
წყარო: 1. ო. გვილავა, “ისპაჰანი, შირაზი, ქაშანი”, თბილისი, 1980, გამომც. “ხელოვნება”, გვ. 76–77
ავტორი: როსტომ კურტანიძე

17. თქვენს წინაშეა პენტაგრამა უ–სინ, რომელშიც ძველ ჩინელთა კოსმოგონიური წარმოდგენებია ასახული. პენტაგრამაზე ერთი დეტალი წაშლილია, რომელსაც შეიძლება ვუწოდოთ ისევე, როგორც 1997 წლის შექმნილ ნაწარმოებს. დაასახელეთ ამ ნაწარმოების სახელწოდება ორი სიტყვით.

პასუხი: მეხუთე ელემენტი
კომენტარი: ამ პენტაგრამის (ვარსკვლავის) წვეროებში სტიქიები – ელემენტებია განლაგებული: ცეცხლი, მიწა, ხე, წყალი… დაფარულია მეტალი, რომელიც ამ პენტაგრამის მეხუთე ელემენტია. „მეხუთე ელემენტი“ ლუკ ბესონის 1997 წლის კინოფილმია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

18. ერთ ნაშრომში მე–14 საუკუნის ევროპას ცალკე თავი ეთმობა, სადაც დაახლოებით ათჯერაა ნახსენები იერსენის ბაცილა და ერთი იტალიელის ნაწარმოები. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ნაწარმოების ავტორი.

პასუხი: ჯოვანი ბოკაჩო
კომენტარი: არსებობს მოსაზრება, რომ იერსენის ბაცილა 14 საუკუნეში მძვინვარე შავი ჭირის პანდემიის გადამტანი ბაცილა იყო. შავი ჭირი (ფლორენციაში) აღწერა ჯოვანი ბოკაჩომ „დეკამერონში“ (სიტყვა 10 კითხვის ტექსტში დამატებითი მითითებაა).
წყარო: 1. ბმული 2. А. А. Дельнов, Франция. Большой исторический путеводитель, Эксмо, Алгоритм, 2008 г., с. 107
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

19. ვიქტორიანულ ინგლისში მე–19 საუკუნის ბოლოს არსებობდნენ ადამიანები, რომლებსაც რომელიმე ორგანიზაცია სამსახურში იყვანდა, რათა მათ ზუსტი გამოთვლები ეწარმოებინათ. იმდროინდელ ინგლისში ამ ადამიანებს მოიხსენიებდნენ იმის მსგავსად, რაც მე გამოვიყენე შეკითხვის დაწერის დროს. რომელი ინგლისური სიტყვით მოიხსენიებდნენ ამ ადამიანებს?

პასუხი: კომპიუტერები
კომენტარი: ინგლისურ ენაში computer მთვლელს ნიშნავს, კომპიუტერების ერამდე ასე მოიხსენიებდნენ ზუსტი გამოთვლებით დაკავებულ ადამიანებს.
წყარო: 1. Чарльз Петцольд – Код. Тайный язык информатики, Издательство: Русская Редакция, 2004 г., с.37
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

20. ამ სახელმწიფოს გერბი შედგება ორი ძირითადი ელემენტისგან. პირველი ელემენტი წარმოადგენს ცისფერ ფარს მასზე გამოსახული თეთრი ჯვრით, რაც მართლმადიდებლობის სიმბოლიზირებას ახდენს. მეორე ელემენტი არის გვირგვინი, რომელიც ქვეყნის უძველეს ისტორიას უსვამს ხაზს. არ გეკითხებით ამ ქვეყანას, დაასახელეთ მცენარე რომლისგანაც დაწნულია ეს გვირგვინი.

პასუხი: დაფნა
კომენტარი: საუბარია საბერძნეთის გერბზე, რომელზეც გამოსახულია დაფნის ფოთლებისგან დაწნული გვირგვინი. ამგვარი გვირგვინით ანტიკური ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულებს აჯილდოებდნენ, რის გამოც ეს ელემენტი ქვეყნის უძველესი ისტორიის სიმბოლოს წარმოადგენს.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

მეორე შესარჩევი თამაში

1. 1993 წელს გამოსული თამაში „ვაჭარი პრინცის“ მოქმედება მიმდინარეობს შუა საუკუნეებში. თამაშის მთავარი პრინციპია დაამარცხო მოწინააღმდეგენი თამაშის ბოლოსთვის და მოიხვეჭო რაც შეიძლება მეტი ფული და ძალაუფლება. დაასახელეთ იტალიელი, რომლის ნაწარმოებზე დაყრდნობითაც შეიქმნა ეს თამაში.

პასუხი: ნიკოლო მაკიაველი
კომენტარი: მაკიაველის ნაწარმოები, „Il Principe“(„მთავარი“) სწორედ მსგავს პრინციპებზეა დაყრდნობილი.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ანტონ ვაჭარაძე

2. ინგლისელი პოეტი და მითოლოგიის მკვლევარი როვერტ გრეივსი ბრძოლაში დაიჭრა და დიდხანს დაღუპულად ითვლებოდა. გამოჯანმრთელების შემდგომ მან დაწერა ლექსი, სადაც აღწერა თუ როგორ გაურბის იგი სიკვდილის სამეფოს. პოეტის თქმით, მას გაქცევაში ბრიტანეთის არმიის ჯარისკაცის რაციონში შემავალი თაფლაკვერები დაეხმარა… ახსენით როგორ დაეხმარა თაფლაკვერები პოეტს?

პასუხი: ცერბერს აჭამა
კომენტარი: თაფლაკვერები ცერბერს დაუყარა, ცერბერი გაყუჩდა და ამასობაში იგი ჰადესის სამფლობელოს კარიდან გამოიპარა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

3. 2010 წელს ა.შ.შ.–ში გაიმართება გამოფენა „ზომას აქვს მნიშვნელობა“. გამოფენას კურირებას გაუწევს 1972 წელს დაბადებული „კავალერი“, რომლის მონაცემებიც საკმაოდ კარგად ჯდება გამოფენის თემატიკაში. დაასახელეთ ზემოთხსენებული „კავალერის“ სახელი და გვარი.

პასუხი: შაკილ ო’ნილი
კომენტარი: აღნიშნული კალათბურთელი გამოირჩევა 2.16 სმ. სიმაღლით და 150 კგ. წონით. ამჟამად ის გუნდ კლივლენდ „კავალიერს“–ში ასპარეზობს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ანტონ ვაჭარაძე

4. ლეგენდის თანახმად მან ხელი გაარტყა თავის მოახლეს, რომლის ცხვირიდან წამსკდარი სისხლიც ქალბატონს სხეულზე მიეცხო. ამის გამო ქალბატონმა აბაზანების ხშირი მიღება დაიწყო. დაასახელეთ ამ ქალბატონის მეტსახელი, რომელიც მან ამ ლეგენდის საფუძველზე მიიღო.

პასუხი: სისხლიანი გრაფინია
კომენტარი: საუბარია უნგრელ გრაფინია ელიზავეტა ბატორიზე, რომელიც ლეგენდის თანახმად ქალიშვილების სისხლში ბანაობდა.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

5. არაბი ისტორიკოსი აბულ–ჰასან ალ–მასუდი თავის წიგნში „მურუჯუზ–ზაჰაბი“ წერს, რომ მუჰამედს ჰყავდა 15 ცოლი. მას არც ერთი ცოლი არ მიუტოვებია და არ გაყრია მათ კანონიერი ისლამური წესით, ამიტომ ისლამში მიჩნეულია, რომ მუჰამედი არის “ასეთი იქსი”. 1999 წელს რეჟისორმა ოლივერ პარკერმა გადაიღო ფილმი, სახელწოდებით “ასეთი იქსი”. ყურადღება შეკითხვა: მითხარით რომელი ორი სიტყვა შევცვალე მე შეკითხვაში სიტყვებით “ასეთი იქსი”.

პასუხი: იდეალური ქმარი
კომენტარი: 1999 წელს ოლივერ პარკერმა ოსკარ უაილდის პიესის ეკრანიზაცია შექმნა. ისლამში იდეალური ქმარი არასოდეს ეყრება თავის ცოლს. ამიტომ მუჰამედი იდეალური ქმარი გახლდათ.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

6. აკაკი გეგენავა თავის სამოგზაურო ჩანაწერებში ბრიტანულ ტენიან კლიმატზე საუბრობს და ამბობს, რომ ყველაზე „ასეთი“ ქალაქები ინგლისში მანჩესტერი და ლივერპულიაო. 1997 წელს შეიქმნა ნაწარმოები, რომლის სათაურშიც ერთი მცენარე ორჯერ არის მოხსენიებული როგორც „ასეთი“. ყურადღება შეკითხვა: ერთი წუთის შემდეგ დამისახელეთ ეს მცენარე.

პასუხი: იასამანი
კომენტარი: აკაკი გეგენავამ მანჩესტერს და ლივერპულს ინგლისის ყველაზე „სველი“ ქალაქები უწოდა. 1997 წელს დაიდგა სპექტაკლი „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

7. ამ ტოპონიმის წარმოშობის რამოდენიმე ვერსია არსებობს. ერთ–ერთი ვერსიის თანახმად, ვახტანგ გორგასალმა, ამ ტერიტორიის მოსახლეობა ნიადაგის სიმწირისა და ნაკლებ ნაყოფიერების გამო მიწის გადასახადებისაგან გაანთავისუფლა, რის გამოც ამ ადგილმა ეს სახელწოდება მიიღო. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ ეს გეოგრაფიული ობიექტი, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული ვახტანგ გორგასალთან.

პასუხი: უჯარმა
კომენტარი: გორგასალმა ეს მიწა გადასახადისაგან, იჯარისგან გაანთავისუფლა, ანუ ის უიჯარო გახდა. ამის გამო ადგილს უჯარმა ეწოდა. აგრეთვე ცნობილია, რომ ვახტანგის დროს უჯარმაში დიდი სამშენებლო სამუშაოები ტარდება.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

8. მე–20 საუკუნის დასაწყისში დაწერილი ლორდ დანსენის მოთხრობის ეს მითოლოგიური პერსონაჟი ადამიანთა გაზრდილი რაოდენობითაა გაოცებული, თუმცა მალე ის ამჩნევს, რომ ადამიანთა რაოდენობა მკვეთრად მცირდება. მოთხრობის ბოლოს, ეს მითოლოგიური პერსონაჟი უმუშევარი რჩება. დაასახელეთ მისი სახელი.

პასუხი: ქარონი
კომენტარი: 20 საუკუნის დასაწყისში დატრიალებულმა I მსოფლიო ომმა და გრიპის ეპიდემიამ მკვეთრად შეამცირა მოსახლეობის რაოდენობა, რის გამოც გარდაცვლილთა საიქიოში გადაყვანით დაკავებული ქარონი კარგავს სამუშაოს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

9. მოისმინეთ ტარიელ ჭანტურიას 2004 წელს დაწერილი ექსპრომტი: როგორც ვალეტს ყვავისას გაჭრის კარტში ჯოკერი, ისე გაჭრა იქსმა არჩევნებში იგრეკი. დაასახელეთ იქსიც და იგრეკიც!

პასუხი: იქსი – ჯორჯ ბუში, იგრეკი – ჯონ კერი
კომენტარი: ისე გაჭრა ჯორჯ ბუშმა არჩევნებში ჯონ კერი.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

10. 2003 წელს, ფრანკფურტის ავტოსალონში, კომპანია ოპელმა წარმოადგინდა ერთ–ერთი თავისი მოდელის უახლესი ვარიანტი. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ სამეცნიერო ტერმინი ასტროფიზიკის სფეროდან, რომლითაც ჟურნალმა „МОТОР“ ამ ფაქტისადმი მიძღვნილი სტატია დაასათაურა.

პასუხი: ზეახალი ვარსკვლავი
კომენტარი: წარმოდგენილი იქნა ოპელ “ასტრა”–ს ახალი მოდელი. ასტრა – ლათინურად ვარსკვლავს ნიშნავს. სტატიას ჟურნალში კი ერქვა «Сверхновая звезда».
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

11. 1803 წლის მაისში ნაპოლეონი ბრიტანეთში დესანტის გადმოსხმას გეგმავდა. მთელი ფლოტი ლა–მანშის სანაპიროსთან იქნა მობილიზებული.  ისტორიკოსი დელნიოვი, აღწერს რა ამ სამზადისს, აცხადებს, რომ ნაპოლეონმა დესანტის ფუნქცია ამ ძმებსაც დააკისრა. დაასახელეთ მათი გვარი.

პასუხი: მონგოლფიე
კომენტარი: მობილიზებული იყო არა მხოლოდ საზღვაო ფლოტი, არამედ მონგოლფიეების კონსტრუქციის საჰაერო ბურთები.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. А. А. Дельнов, Франция. Большой исторический путеводитель, Эксмо, Алгоритм, 2008 г., с. 66
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

12. სტატიას, რომელიც ეძღვნება ალბანეთის უახლეს ისტორიას დიქტატორ ენვერ ხოჯას გარდაცვალების შემდეგ, ეწოდება „იქსი იგრეკის გარეშე“. დაასახელეთ იქსი და იგრეკი, თუ ისინი მხოლოდ ერთი ასოთი განსხვავდებიან ერთმანეთისგან.

პასუხი: ტირანა, ტირანი
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ლევან ჩხეიძე

13. რონ ჰოვარდის ფილმში „შორეული ქვეყანა“ (Far and Away) ნიკოლ კიდმანის პერსონაჟი ირლანდიიდან ამერიკაში მიემგზავრება, სადაც თავის რჩენას მამისეული სახლიდან მოპარული კეთილდღეობის სიმბოლოების გაყიდვით აპირებს. დაასახელეთ ორი სიტყვით შეკითხვაში მოხსენიებული კეთილდღეობის სიმბოლო.

პასუხი: ვერცხლის კოვზი
კომენტარი: ინგლისურ ენაში ვერცხლის კოვზი კეთილდღეობის სიმბოლოა, რაც ფილმში სიმბოლურადაა გამოყენებული.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

14. პირველ ბატკანს, რომელიც გაზაფხულობით იალაღზე იბადება მეცხვარეები იქსის თავს უწოდებენ. 1996 წელს ქვეყანას მოევლინა იქსი, რომელიც შეიძლება ითქვას, ერთგვარი იქსის თავი გახლდათ. მითხარით რა სიტყვაა შეცვლილი შეკითხვაში იქსით?

პასუხი: დოლი
კომენტარი: პირველ ბატკანს დოლის დროს მეცხვარეები დოლის თავს უწოდებენ. დოლი პირველი კლონირებული ცხვარი იყო. დოლი ასევე ეწოდება ბატკნების დაბადების დროის პერიოდს ცხვარში.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

15. გალაკტიონ ტაბიძეს, არტურ რემბოს, რაბინდრანათ თაგორს, ფირდოუსის, შოთა რუსთაველსა და ლორდ ბაირონს  ერთად შეგვიძლია ვუწოდოთ ისევე, როგორ პიტერ უირმა უწოდა თავის 1989 წელს გადაღებულ ფილმს. ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება ამ ფილმს?

პასუხი: მკვდარი პოეტების საზოგადოება
კომენტარი: ყველა ჩამოთვლილი პოეტი მკვდარია და მათ ერთად ნამდვილად შეგვიძლია ვუწოდოთ მკვდარი პოეტების საზოგადოება.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ანტონ ვაჭარაძე

16. [დასარიგებელი მასალა: Keep Cool and Keep Cool] თქვენს წინაშეა 1924 წლის ა.შ.შ.–ის საპრეზიდენტო არჩევნებში, ერთ–ერთი კანდიდატის სლოგანი, რომელსაც შეკითხვის ავტორმა მოუშალა რამდენიმე ასო. დაასახელეთ ამ კანდიდატის გვარი.

პასუხი: კალვინ კულიჯი
კომენტარი: იგი შემდგომში აშშ–ს პრეზიდენტი გახდა. მისი სლოგანი ასე გამოიყურებოდა: ასე გამოიყურებოდა: Keep Cool and Keep Coolidge.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ანტონ ვაჭარაძე

17. 2010 წლისათვის ერთმა იტალიურმა გამომცემლობამ დასტამბა ოთხტომეული, რომელთაგან მესამე ტომი დასათაურებულია როგორც „დოლჩი“ (დესერტები) და მეოთხე კი როგორც – „ანტიპასტი“ (წასახემსებლები). ყურადღება შეკითხვა: რა ეწოდება პირველ და მეორე ტომებს?

პასუხი: პირველები და მეორეები
კომენტარი: ოთხტომეულში მოცემულია ტრადიციული იტალიური სამზარეულოს კერძების რეცეპტები. დაყოფაც ტრადიციულია: პირველი ტომი ეხება ე.წ. „პირველ კერძებს“, მეორე – „მეორე კერძებს“ და ა.შ.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

18. 1920 წლიდან მოყოლებული, იგი ხშირად იცვლიდა სამუშაო ადგილს და ერთ დროს საფლავის ქვების გაყიდვითაც კი იყო დაკავებული. 1931 წელს იგი ნომინირებულ იქნა ნობელის პრემიაზე, მაგრამ ნობელის კომიტეტმა მისი რომანი არ მოიწონა. დაასახელეთ ამ პიროვნების სახელი და გვარი.

პასუხი: ერიხ მარია რემარკი
კომენტარი: საფლავის ქვების გაყიდვით იყო დაკავებული, რაც აისახა რომანის, “შავი ობელისკი”–ს სახელწოდებაში.
წყარო: 1. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

19. 1980 წელს საფრანგეთში გამოვიდა ასტერიქსისა და ობელიქსის თავგადასავლის რიგით 25–ე ალბომი. მასში პირველად გამოჩნდა კომიკური პერსონაჟი, რომლის სახელითაც არამხოლოდ ამ ალბომს, არამედ ამ სერიით გამოსულ ყველა ალბომს მოიხსენიებენ. ყურადღება შეკითხვა: რა ჰქვია ამ პერსონაჟს?

პასუხი: კომიქსი
კომენტარი: პერსონაჟის სახელი (კომიქსი) ხაზს უსვამს მის კომიკურობას. ასტერიქსისა და ობელიქსის ეს ალბომი კი კომიქსი გახლავთ, როგორც ყველა სხვა ალბომი, რომელიც რენე გოსინიმ და ალბერტო უდერძომ შექმნეს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

20. როგორც ცნობილია, უკანასკნელ პერიოდში, მობილური ტელეფონების ბაზარი ფაქტიურად დაიპყრო დაბალფასიანმა და უხარისხო პროდუქციამ. რთულია მოძებნოთ მაღაზია, სადაც ორიგინალებთან ერთად თავს არ იმშვენებდნენ მათი ანალოგები. ამ ფაქტისამდი მიძღვნილ ერთ–ერთ სტატიას, ავტორებმა უწოდეს ისევე, როგორც ეწოდება 2002 წელს გამოსულ საკულტო ფილმს. ერთი წუთის შემდეგ დაასახელეთ ამ ფილმის სახელწოდება.

პასუხი: კლონების შემოტევა
კომენტარი: ბაზარი დაიპყრეს ცნობილი ბრენდების ჩინურმა ანალოგებმა, ანუ კლონებმა. ეპოპეა “ვარსკვლავური ომების” მეორე ნაწილს ეწოდება “კლონების შემოტევა” (Attack of the Clones).
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ირაკლი ნაზღაიძე

შედეგები [ბმული]

Written by linguistuss

December 27, 2009 at 4:27 pm

ბესტსელერების ტოპ–100

with 9 comments

გუშინ გაზეთმა გარდიანმა უკანასკნელი ათწლეულის, რომელსაც ბრიტანელები Noughties უწოდებენ, ყველაზე გაყიდვადი ავტორების სია გამოაქვეყნა. მთავარი კრიტერიუმი არა მიღებული შემოსავალი, არამედ გაყიდული წიგნების რაოდენობა იყო. პირველი ადგილი არ გამკვირვებია დეიდა ჯოს რომ ერგო, თუმცა დანარჩენ 99–ში ისეთი ავტორები დავლანდე, რომლებიც მე პირადად პირველად გავიგე…

1. JK Rowling 29,084,999 (£225.9m)
2. Roger Hargreaves 14,163,141 (£26.6m)
3. Dan Brown 13,372,007 (£74.1m)
4. Jacqueline Wilson 12,673,148 (£69.9m)
5. Terry Pratchett 10,455,397 (£77.2m)
6. John Grisham 9,862,998 (£65.9m)
7. Richard Parsons 9,561,776 (£49.2m)
8. Danielle Steel 9,119,149 (£51m)
9. James Patterson 8,172,647 (£53.8m)
10. Enid Blyton 7,910,758 (£31.2m)
11. Bill Bryson 7,409,656 (£61.2m)
12. Patricia Cornwell 7,355,180 (£49.8m)
13. Jamie Oliver 7,244,620 (£89.5m)
14. Daisy Meadows 7,149,788 (£24.1m)
15. Ian Rankin 6,848,039 (£44.3m)
16. Julia Donaldson 6,621,594 (£33.7m)
17. Alexander McCall Smith 6,609,779 (£40.6m)
18. Francesca Simon 6,564,681 (£31.6m)
19. Bernard Cornwell 6,297,911 (£45.5m)
20. Roald Dahl 6,169,406 (£33.8m)
21. Martina Cole 6,021,960 (£41.7m)
22. Philip Pullman 5,544,376 (£35.8m)
23. Stephenie Meyer 5,487,313 (£32m)
24. Maeve Binchy 5,476,134 (£37.6m)
25. J R R Tolkien 5,280,406 (£50.6m)
26. Delia Smith 5,269,783 (£58.7m)
27. Stephen King 5,268,577 (£38m)
28. Marian Keyes 5,029,363 (£31.7m)
29. Jeremy Clarkson 4,913,989 (£35.1m)
30. Josephine Cox 4,651,166 (£24m)
31. Sophie Kinsella 4,528,095 (£27.7m)
32. Jodi Picoult 4,514,620 (£24.1m)
33. Terry Deary 4,495,655 (£21.6m)
34. Anthony Horowitz 4,304,041 (£23.6m)
35. Lemony Snicket 4,220,508 (£23.9m)
36. Andy McNab 4,123,633 (£30.4m)
37. Ian McEwan 4,040,887 (£27.7m)
38. Wilbur Smith 3,871,484 (£30.1m)
39. Michael Connelly 3,785,330 (£23.5m)
40. Sebastian Faulks 3,782,665 (£27.5m)
41. Kathy Reichs 3,514,087 (£22.2m)
42. Helen Fielding 3,473,003 (£22m)
43. Cecelia Ahern 3,422,899 (£19.5m)
44. Joanne Harris 3,392,198 (£21.2m)
45. William Shakespeare 3,333,670 (£17.8m)
46. Carol Vorderman 3,315,641 (£11.2m)
47. Chris Ryan 3,289,855 (£21m)
48. Lee Child 3,274,928 (£20.2m)
49. Dave Pelzer 3,217,905 (£20.2m)
50. R L Stine 3,096,584 (£13.1m)
51. Catherine Cookson 3,020,751 (£16.8m)
52. Dean Koontz 3,010,242 (£17.5m)
53. W Awdry 2,991,572 (£9.9m)
54. Michael Morpurgo 2,989,161 (£15.1m)
55. Jeffery Deaver 2,972,145 (£16.9m)
56. Khaled Hosseini 2,957,026 (£21.1m)
57. Nick Hornby 2,956,544 (£19.6m)
58. Ben Elton 2,907,294 (£20m)
59. Katie Price 2,856,697 (£21.8m)
60. Jill Mansell 2,798,518 (£14.2m)
61. Mark Haddon 2,783,600 (£16.8m)
62. Lucy Daniels 2,768,332 (£11.2m)
63. Dr Seuss 2,760,156 (£14.8m)
64. Tess Gerritsen 2,745,556 (£14.7m)
65. Tony Parsons 2,731,436 (£17.3m)
66. Alan Titchmarsh 2,707,834 (£27.5m)
67. Harlan Coben 2,672,713 (£15.1m)
68. Lauren Child 2,632,369 (£13.4m)
69. Darren Shan 2,617,959 (£14.4m)
70. Nigella Lawson 2,616,955 (£39.2m)
71. Robert C Atkins 2,591,073 (£17.3m)
72. Philippa Gregory 2,577,235 (£17.4m)
73. Jane Green 2,498,100 (£14.8m)
74. Clive Cussler 2,435,718 (£16.5m)
75. Fiona Watt 2,431,376 (£14.1m)
76. Cathy Kelly 2,391,540 (£13.2m)
77. Penny Vincenzi 2,358,041 (£14.6m)
78. Charles Dickens 2,341,980 (£9.3m)
79. Eric Hill 2,334,612 (£12.1m)
80. Joanna Trollope 2,333,337 (£14.5m)
81. Meg Cabot 2,309,844 (£12.1m)
82. Jackie Collins 2,295,308 (£14.4m)
83. Lesley Pearse 2,261,007 (£12.6m)
84. A A Milne 2,255,346 (£14.5m)
85. Paulo Coelho 2,229,564 (£16.3m)
86. Eric Carle 2,225,336 (£12.1m)
87. Louis de Bernières 2,221,481 (£15.3m)
88. Jack Higgins 2,207,100 (£12.4m)
89. Anita Shreve 2,198,899 (£13.4m)
90. Karin Slaughter 2,196,031 (£12.6m)
91. Louise Rennison 2,172,395 (£11.9m)
92. Sheila O’Flanagan 2,162,811 (£10.8m)
93. Robert Harris 2,150,818 (£16m)
94. Paul McKenna 2,114,476 (£16.6m)
95. Alice Sebold 2,106,630 (£13.2m)
96. Gordon Ramsay 2,094,376 (£23.4m)
97. Roderick Hunt 2,077,092 (£7.3m)
98. Frank McCourt 2,055,939 (£14.9m)
99. Dav Pilkey 2,051,622 (£9.4m)
100. Lyn Andrews 2,027,382 (£9.2m)

პ. ს. საერთო ჯამში ამ სიისათვის თვალის გადავნება ღირდა, როგორც მიმინუმ იმის გამო, რომ გამეგო თუ რას კითხულობენ ბრიტანელები…

Written by linguistuss

December 24, 2009 at 9:54 pm

ანტონ ვაჭარაძის შეკითხვები

with 4 comments

დღეს კიდევ ერთ ახალგაზრდა ავტორს, ანტონ ვაჭარაძეს დავუთმობ ჩემს ბლოგს, კერძოდ მის შეკითხვებს, რომლებიც თბილისის ჩემპიონატის პირველი ლიგის ბოლო ტურში იქნა დასმული.

1. ანტინობელის პრემია (ე.წ. “შნობელის პრემია) თავის სახელს 100 %–ით ამართლებს, რაც კიდევ ერთხელ დამტკიცდა, როდესაც 2009 წელს ზიმბაბვეს სარეზერვო ბანკის დირექტორი, გიდეონ გონო ანტინობელის პრემიით დააჯილდოეს. ყურადღება შეკითხვა: რომელ დარგში გადაეცა მას ეს პრემია?

პასუხი: მათემატიკა
კომენტარი: გარდა იმისა, რომ ზიმბაბვურმა დოლარმა ჰიპერინფლაცია განიცადა, ასევე საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ანტინობელის პრემია მათემატიკაშიც გადაეცემა, განსხვავებით ნობელის პრემიისაგან.
წყარო: 1. ბმული

2. არსებობს ჭადრაკის ვარიაცია, რომელსაც ორ დაფაზე ოთხი მოჭადრაკე თამაშობს, ორი ორის წინააღმდეგ. თამაშის არსი იგივეა, რაც ჭადრაკში და განსხვავდება მხოლოდ იმით, რომ მოკლული ფიგურა მოწინააღმდეგე დაფაზე ცოცხლდება. მის სახელწოდებაში ერთი აზიური ქვეყნის ყოფილი სახელწოდება ფიგურირებს. დაასახელეთ ეს აზიური ქვეყანა.

პასუხი: ტაილანდი
კომენტარი: ამ ჭადრაკს ორი–ორზე თამაშობენ. ამიტომ მას “სიამის ჭადრაკსაც” უწოდებენ, ანუ სიამის ტყუპების სათამაშოს. სიამი ტაილანდს ერქვა 1932 წლამდე.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

3. [შეკითხვაში არის ცვლილება] 2009 წლის 4 ნოემბერს ბარსელონასთან ფრედ ნათამაშები მატჩის შემდეგ ყაზანის რუბინის მთავარმა მწვრთნელმა ყურბან ბერდიაევმა განაცხადა: “თამაში დღეს უფრო რთული იყო, ვიდრე ბარსელონაში, ვინაიდან დღეს ჩვენ საკუთარი გულშემატკივრის წინაშე გამოვდიოდით, რომელთაც სჯეროდათ, რომ შევძლებდით კარგად თამაშს და მადლობა ღმერთს, რომ მათ იხილეს მსოფლიოს საუკეთესო გუნდი აქ, ყაზანში!”. დაასახელეთ თუ რომელი სიტყვაა შეცვლილი შეკითხვაში და რა სიტყვით.

პასუხი: ღმერთი ალაჰითაა შეცვლილი
კომენტარი: ყურბან ბერდიაევი, ისევე როგორც ტატარსტანის მოსახლეობის უმეტესობა სუნიტი მუსლიმები არიან.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

4. ჟურნალი „ვოკრუგ სვეტა“ იუწყება, რომ ეს კერძი სხვა კულინარიული ტიპის წიგნებთან ერთად გინესის რეკორდების წიგნშიც მოხვდა, რადგან 1998 წელს ერთ–ერთმა რესტორანმა ის 1993 კგ. წონისა დაამზადა. გავრცელებული მოსაზრების საწინააღმდეგოდ სახელი მან მიიღო ტიხუანელი პირველდამამზადებლისგან და არანაირი კავშირი XX საუკუნეზე მეტი ხნის წინ მცხოვრებ ადამიანთან არ გააჩნია. დაასახელეთ ეს კერძი.

პასუხი: სალათი ცეზარი
კომენტარი: კერძმა სახელი მიიღო ტიხუანელი რესტორნის მეპატრონის, ცეზარ კარდინისგან და არა გაიუს იულიუს კეისრისგან.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

5. ბიზანტიის იმპერატორს, ნიკიფორე II ფოკას სარკინოზთა „შავ ჭირს“ უწოდებდნენ. ასევე მოიხსენიებდნენ საბჭოელები 1939–1940 წლებში, ფინელ სნაიპერს, სიმო ჰაიჰასაც. თუ თქვენ მიხვდით რა სიტყვებია შეცვლილი შეკითხვაში “შავი ჭირით”, მაშინ დაასახელეთ რას ეძახიან “შავ ჭირს” შვეიცარიაში?

პასუხი: ზვავი
კომენტარი: აღნიშნულ პიროვნებებს “თეთრ სიკვდილს” უწოდებდნენ. შვეიცარიაში “თეთრ სიკვდილს” ეძახიან ზვავს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

6. 2009 წელს გადაღებულ ფილმში, მსახიობ კრისტოფ ვალცს თავისი როლის უბადლოდ შესრულებაში დაეხმარა ინგლისური, გერმანული, ფრანგული და იტალიური ენების ცოდნა. ამასთან ბედის ირონიით მისი ვაჟი ისრაელში რაბინია. დაასახელეთ ამ ფილმის რეჟისორი.

პასუხი: ქვენტინ ტარანტინო
კომენტარი: 2009 წელს ტარანტინომ გადაიღო ფილმი “უსახელო ნაბიჭვრები”, რომლის მთავარი პერსონაჟი, გერმანული სს–ის ოფიცერი, მეტსახელად “ებრაელებზე მონადირე” უბადლოდ საუბრობს ოთხ ენაზე, რაც მთავარ პერსონაჟებს გამოუვალ მდგომარეობაში აგდებს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

7. ფრანგი მწერალი, ფრედერიკ ბეგბედერი გამოეხმაურა 2004 წელს საფრანგეთში იქსის აკრძალვას და განაცხადამ რომ იქსი არის მახვილგონივრული გადაწყვეტილება საზოგადოების ეროტიზაციის წინააღმდეგ. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ იქსი ერთი არაფრანგული სიტყვით.

პასუხი: ჰიჯვაბი (ბურქა, ან ჩადრი)
კომენტარი: ფრანგულ სკოლებსა და უნივერსტეტებში ისლამური თავსაბურავის აკრძალვამ უდიდესი პროსტესტი გამოიწვია მუსლიმურ მოსახლეობაში.
წყარო: 1. ბმული 2. фредерик бегбедер, жан-мишель ди фалько. „я верую – я тоже нет“ иностранка.

8. მილანის „ინტერის“ მწვრთნელმა ჟოზე მოურინიომ ერთ–ერთი უსუსური თამაშის შემდეგ გააკრიტიკა განელი ფეხბურთელი სულეი მუნტარი და მისი ცუდი სპორტული ფორმა დააბრალა იმას, რაც 2009 წელს 21 აგვისტოს დაიწყო. ყურადღება შეკითხვა: მაშ, რა დაიწყო 2009 წლის 21 აგვისტოს?

პასუხი: რამადანი
კომენტარი: მუნტარი ერთადერთი მუსლიმი ფეხბურთელია ინტერში. რამადანის დროს როგორც იცით არ შეიძლება საკვების მიღება მზის ჩასვლამდე.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

9. იაპონიაში – იუბივა მონოგატარი, ფინეთში – ტარუ სორმუსტენ ჰერასტა, საბრძნეთში – არხონტას ტონ დახტილიდიონ, ლატვიაში – გრადჟენუ პაველნიეკს. მისი პირველი ქართული ვარიანტი 2009 წელს გამოჩნდა. დაასახელეთ ის ორი სიტყვით.

პასუხი: ბეჭდების მბრძანებელი
კომენტარი: საუბარი იყო ცნობილი ნაწარმოების „Lord of the Rings“ თარგმანებზე სხვადასხვა ენაზე. ქართული თარგმანი პირველად სწორედ წელს გამოჩნდა. მთარგმნელი ნიკა სამუშია.
წყარო: 1. ბმული

10. 1988 წელს ინდოელი მისტიკოსის, მეჰერ ბაბას ფრაზა პირველად მოისმინა ცნობილმა მუსიკოსმა და ჩაწერა სიმღერა, რომელიც 1989 წლის ჰიტი გახდა. თვით მუსიკოსი ამასთან დაკავშირებით ასეთ კომენტარს აკეთებდა: „როდესაც ხედავ მეჰერ ბაბას პოსტერს, ყოველთვის უფიქრდები უმშვენეირეს ცხოვრებისეულ ფილოსოფიას, რომელიც გადმოცემულია ოთხ მარტივ სიტყვაში“. დაწერეთ ეს ოთხი სიტყვა თქვენს ფურცლებზე.

პასუხი: don’t worry, be happy
კომენტარი: ბობი მაკფერინმა მეჰერ ბაბას ფრაზა ჰიტად აქცია.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

11. იაპონური ტრადიციული სადილის „ბენტოს“ ერთ–ერთი სახეობაა „ჰინომარუ ბენტო“, რომელიც მზადდება მოხარშული ბრინჯისა და შუაში მრგვლად დაჭრილი სტაფილოსგან. მეორე მსოფლიო ომის დროს პატრიოტ იაპონელებს შორის ეს კერძი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და ამის მიზეზი არამხოლოდ მისი სიიაფე იყო. დაასახელეთ ორი სიტყვით თუ რას აღნიშნავს სიტყვა „ჰინომარუ“ იაპონურ ენაში.

პასუხი: იაპონიის დროშას
კომენტარი: მრგვლად დაჭრილი სტაფილო ცენტრში და გარშემო ბრინჯი იაპონიის დროშის ასოციაციას იწვევდა და აძლიერებდა პატრიოტულ გრძნობებს უბრალო იაპონელებში.
წყარო: 1. ბმული

12. 2004 წელს ჟურნალმა „The Observer“, გამოაქვეყნა სტატია: „50 სპორტული მოვლენა, რომელსაც უნდა დესწრო სიკვდილამდე“. სტატიაში რჩევებს ცნობილი ადამიანები იძლეოდნენ. მაგალითად პირველ ადგილზე გავიდა ბოკა ხუნიორსისა და რივერ პლეიტის დერბის ნახვა, მეოთხე ადგილზე უიმბლდონის ცენტრალურ კორტზე თამაშზე დასწრება და ა.შ. მე–19 ადგილზე გავიდა რჩევა, რომლის მიხედვითაც ერთხელ მაინც აუცილებლად უნდა იყიდო ბილეთი „სტეიპლს ცენტრის“ პირველ რიგში. დაასახალეთ ჰოლივუდელი მსახიობი, ვისი რჩევაც გახლდათ ეს.

პასუხი: ჯეკ ნიკოლსონი
კომენტარი: „სტეიპლს ცენტრი“ გახლავთ NBA–ს გუნდ ლეიკერსის საშინაო არენა, სადაც თითქმის ყოველ თამაშს პირველი რიგიდან უყურებს ეს მსახიობი.
წყარო: 1. ბმული

13. ყოველწლიურად ოქსფორდშირში ტარდება უცნაური ჩემპიონატი, სადაც მონაწილეები ხიდიდან ხის ჩხირებს ისვრიან მდინარეში და ელოდებიან, ვისი ჩხირი გადაკვეთს პირველი ფინიშის ხაზს. ამ თამაშის შესახებ მსოფლიომ პირველად გასული საუკუნის 20–იან წლებში შეიტყო. ყურადღება შეკითხვა: რომელი მწერლის ნაწარმოებში?

პასუხი: ალან–ალექსანდრე მილნის
კომენტარი: ეს არის თამაში ე.წ. Poohsticks, რომელიც რუსებმა თარგმნეს როგორც Пустяки.
წყარო: 1. ბმული

14. XIII საუკუნის ისტორიკოსი ჟან დე ჟუანვილი სარკინოზთა მორიგი შემოტევის შემდეგ ასეთ ცნობას გვაწვდის: „ის ზეციდან მოფრინავდა და დრაკონს წააგავდა, ხოლო მისი კუდი კი გიგანტურ შუბს. საშინელ ხმას გამოსცემდა და ჰქონდა ისეთი მკვეთრი ნათება და ბრწყინვალება, რომ გვეგონა თითქოს ბანაკის თავზე მზე ამოვიდა“. დაასახელეთ ორი სიტყვით, თუ რა აღწერა შემდეგნაირად ჟან დე ჟუანვილმა.

პასუხი: ბერძნული ცეცხლი
წყარო: 1. ბმული

15. დღესდღეობით X-ში ოთხი Y მდებარეობს. Y არ არის თბილისში, თუმცა სულ მცირე ხანში მას ვიხილავთ ბათუმში. დაასახელეთ 1981 წელს დაბადებული ქალბატონი, რომლის სახელია – X და გვარი –Y.

პასუხი: პარის ჰილტონი
კომენტარი: იქსი არის პარიზი, იგრეკი – “ჰილტონი” (სასტუმრო)
წყარო: 1. ბმული

Written by linguistuss

December 20, 2009 at 8:48 pm

ბარაქა, გოგი, ბარაქა!

with 3 comments

ამასწინათ ხელში ჩამივარდა “შუასაუკუნეების ისლამური ცივილიზაციის ენციკლოპედია” ინგლისურ ენაზე. საკმაოდ მშვენიერი წიგნი. აი, ისეთი რომლის მსგავსების ფურცვლაც მიყვარს ხოლმე ჩაის სმის დროს. თუმცა ამ წიგნის ფურცვლა, ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით, არ გამომივიდა, ვინაიდან მისი ელექტრონული ვერსიით მიწევს დაკმაყოფილება. მიუხედავად ამისა, საკმაოდ საინტერესო და ინფორმატიულ სტატიებს შეიცავს იგი. გთავაზობთ ამონაწერს სტატიიდან, რომლის თარგმნის სურვილის მიუხედავად საკმარისი დრო ვერ გამოვნახე…

BARAKA
Baraka, which means ‘‘blessing,’’ is a divinely inspired quality or force of presence that is often associated with prophets, saints, and other holy persons, and more generally with pious and learned individuals, as well as with sacred places and objects. The Jews and Christians of the Islamic world held similar beliefs concerning baraka. Muslims regard God as the ultimate source of baraka and the Qur’an as embodying it. The Prophet Muhammad, his family, and the Shi‘i imams possessed baraka in life and posthumously, as did certain rulers such as Saladin and Nur al-Din. Baraka was also associated with individuals who possessed exemplary learning, including theologians such as al-Ghazali and Sufis such as Ibn ‘Arabi and ‘Abd al-Qadir al-Jilani. Rulers sought the baraka of saints, especially before waging war and at times of illness. Baraka could be transmitted simply by touching a person and their clothing or by embracing them. Baraka was also manifest in articles of clothing and other personal effects of pious persons, such as the mantle of the Prophet Muhammad and Dhu ’l-Fiqar, the famed sword of the Prophet’s cousin and fourth caliph ‘Ali b. Abi Talib. Certain mosques, tombs, and shrines, wells, and natural formations, such as springs and trees, were particularly renowned for their baraka to the extent that they became pilgrimage places. The earliest codices of the Qur’an attributed to the third Rightly Guided Caliph ‘Uthman b. ‘Affan and to his successor, ‘Ali b. Abi Talib, were objects of pious visitation. Visitors sought to obtain baraka by touching and kissing them.
JOSEF W. MERI

პ. ს. “ბარაქა” არაბულში და “მადლი” ქართულში აბსოლუტური შესატყვისები ყოფილა…

Written by linguistuss

December 17, 2009 at 1:12 am